Friday, July 7, 2017

რა აზრი აქვს საოკუპაციო ხაზის გადმოწევის გაპროტესტებას

რუსების ოკუპირებული მიწა
რუსების გამოგონილი საზღვრები


წუხელ ვუყურე ვიდეოს, სადაც ჩანს, რომ ბოლო 4-5 წელიწადში რუსებმა საქართველოს ტერიტორიაზე ახალი სამხედრო ბაზები მოიწყვეს და ყოველდღიურად სულ უფრო მყარად იდგამენ ფესვებს. გუშინდელს მერე უსუსურობის განცდიდან ვერ გამოვედი... მსგავსი განცდა არ მქონია 2008 წლის აგვისტოს დღეებში - როცა რუსები ჯერ კიდევ ფოთში იყვნენ და გორიდან გასვლასაც არ ჩქარობდნენ. მთავარი ხომ მომავლის იმედია და მაშინ ეტყობა ეგ იმედი მქონდა. მახსოვს, ყველა დონეზე დაახლოებით ასეთი მოწოდებები ისმოდა: „რუსულმა სამხედრო შენაერთებმა უნდა დატოვონ საქართველოს ტერიტორია და დაუბრუნდნენ იმ მდგომარეობას, რაც 2008 წლის 7 აგვისტომდე ჰქონდათ“. ისიც მახსოვს, რომ რუსებს არცთუ სასიამოვნო სიტუაციაში უწევდათ ხოლმე თავის მართლება და პაწაწინა საქართველოს მხრიდან მუდმივი ძახილი - „რუსეთი ოკუპანტია!“ სხვა თუ არაფერი, საერთაშორისო დონის შეხვედრებზე დისკომფორტს ნადვილად უქმნიდათ. ისიც მახსოვს, რომ დასავლეთი ლამის იძულებული იყო, საქართველოში რუსული სამხედრო ძალების ყოფნა მაღალ დონეზე გაეპროტესტებინა და „6 პუნქტიანი გეგმის“ შესრულებაზე დაეყენებინა ხოლმე მოთხოვნები... იძულებული - რადგან საქართველო ყოველდღიურად ითხოვდა შველას რუსეთისგან და ეს თხოვნები ცხადია, პირველ რიგში დასავლეთის ცივილიზებულ ქვეყნებსისკენ იყო მიმართული.

2012 წლის არჩევნების მერე მოსულმა ივანიშვილმა გასაგებად თქვა, რომ „საქართველო აღარ უნდა ყოფილიყო დასავლეთის და რუსეთის შორის დაძაბულობის გამომწვევი მიზეზი“. „ქართველმა ერმა“ ეს ნათქვამი გაატარა. ივანიშვილმა ისიც აუწყა ერს - „ვერ იჯერებს, რომ რუსეთის სტრატეგია და მიზანი მეზობელი ქვეყნების ტერიტორიის მითვისება იყოს“. ეს ნათქვამიც „გაუტარეს“ „სამაგალითო ქველმოქმედს“.

სამაგიეროდ, „ქართველი ერი“ დღემდე დარაჯობს და ცდილობს „სისხლიანი 9 წლის პერიოდში“ „მიღებული დაზიანებები“ მოუშუშოს კორკოტასებრთა ჯურის ხალხის ტრაკებს და „ღირსების აღდგენაზე“ ბოდავს ათას სისულელეს. ხან მიწათმოქმედი და მშრომელი ინდოელი ფერმერების წინააღმდეგ ირაზმება, ხან პაკისტანელი სტუდენტების საქართველოდან გაყრას ითხოვს, ხან კიდევ, თურქეთი ჩვენს ოშკს და იშხანს რატომ არ უფრთხილდებაო, - გაჰკივის „ღირსებაშელახული“ ხმით. თითქოს სვეტიცხოველს, ჯვრის მონასტერს თუ სხვა ისტორიულ ნაგებობებს ქართველი „სასულიერო პირები“ არ ანადგურებდნენ სულელური მიშენ-მოშენებით, მეტალო-პლასტმასის „კარ-აკოშკის“ ჩაყენებით თუ მრავალსაუკუნოვანი კარების და კედლების დახვრეტით, რომ გათბობა-კონდიცირების სისტემები ჩააყენონ.

დღეს კი თურმე... თურმე - კიდევ ერთი უბედურებაა, რადგან, „თურმე“ ისეთი ამბები ხდება, რაც ჩვენი ხელისუფლებისგან არც კი გვსმენია... თურმე, შიდა ქართლში, იგივე ყოფილი „სამხრეთ ოსეთის“ ავტონომიური ოლქის მიღმა ტერიტორიების ჩათვლით, რუსებს უკვე ლამის 15-16 ახალი სამხედრო ბაზა აქვთ მოწყობილი და ისეთი შეიარაღება უყენიათ, რაც მთელ ქართულ სამხედრო ძალებს ბევრად აღემატება...

2008 წლის აგვისტოში თუკი ქართულმა შეიარაღებულმა ძალებმა მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენეს რუსულ არმიას და რამდენიმე დღე ბრძოლაში ტოლიც არ დაუდო - დღეს ეგ უკვე გამორიცხულია. მძიმე ტექნიკას როკის გვირაბით შემოსვლა და დროის დაკარგვა აღარ დასჭირდება. რამდენიმე საათში სრული საბრძოლო მზადყოფნა ალკოჰოლიკი რუსი სამხედროებისთვისაც კი პრობლემას არ წარმოადგენს.

რა გინდა რომ ამ სიტუაციაში ქნა? ჩავიდეთ და ყოველდღიურად გადმოწეულ ე.წ. საზღვართან ფერადი ბუშტებით დავდგეთ და მშვიდობიანი აქცია გავმართოთ. მსოფლიოს გავაგებინოთ, რუსები რომ „საზღვარს“ სწევენ და სადაცაა საქართველოს მთავარ მაგისტრალს გადაგვიკეტავენო. და, ამდენი ხნის მანძილზე რომ საქართველოს „დემოკრატიულად არჩეული“ ხელისუფლება არაფერს ამბობს (აქა-იაქ წამოკნავლება არ ითვლება) რუსების საწინააღმდეგოს, გადმოწეულ „საზღვარზე“ კი გვამშვიდებს, რომ „პროვოკაციას არ წამოვეგებით და ხმას არ ამოვიღებთო“ - რომელი დასავლეთის ქვეყანა მოსთხოვს რუსეთს - შეეშვი საქართველოს ოკუპაციასო? ის დასავლეთი, რომლის მიმართ საქართველოდან სულ უფრო მეტი ლანძღვა ისმის და ათას სულელურ პრეტენზიებს უყენებს? კი ბატონო, გავიგეთ, რომ საქართველო „ნატოს“ წევრების მერე ყველაზე მეტ წვლილს იღებს საერთაშორსო მისიებში და ცივილიზებული ქვეყნების მხარდამხარ იბრძვის, მაგრამ, შემთხვევით, რუსეთის სასარგებლო პოზიციაზე უფრო მეტი ქართველი ხომ არ იმყოფება? იარაღიან ადამიანებს არ ვგულისხმობ - პრორუსულ და ანტიდასავლურ პროპაგანდაში შეგნებულად ჩაფლული და თუნდაც ბრიყვულად მონაწილე ხალხი არ დაგვავიწყდეს.

ახლა, საქართველოს მცირე იმედი ისევ ამერიკა შეიძლება იყოს... დონალდ ტრამპი ჯერჯერობით მტკიცედ დგას და რიტორიკის დონეზე რუსეთს მოუწოდებს სირიაში თუ უკრაინაში ჩარევას თავი დაანებოს. საქართველოს რომ არ ახსენებს, მოდი, მაგას ტრამპს ნუ დავაბრალებთ - საქართველო რომ დასავლეთსა და რუსეთს შორის დაპირისპირების საგანი არ უნდა ყოფილიყო, ეგ „ქართველი ერის“ რჩეულმა ბიძინა ივანიშვილმა თქვა და მიაღწია კიდეც მიზანს. ტრამპი შესაძლოა საქართველოსთვის შანსი იყოს, მაგრამ, ქართველი რისი ქართველია - ტრამპის ლანძღვას გაცილებით მეტ დროს და ენერგიას ახმარს, ვიდრე საქართველოს ხელისუფლებისას - იმ ხელისუფლების, რომელმაც მოახერხა და საერთაშორისო დღის წესრიგიდან საქართველოს ოკუპაციაზე ლაპარაკი გააქრო. საქართველოს მმართველმა ძალამ რუსეთის ბოლოდროინდელი ყველა პანღური, თავში წამორტყმა და დამცირება ხმისამოუღებლად გადაყლაპა. რუსი ჯარისკაცების მიერ შიდა ქართლში, ადგილობრივი გლეხების თუ მწყემსების გატაცება, ცხინვალში გადაყვანა და ქართველების მხრიდან გამოსასყიდის გადახდის მერე გამოშვება საქართველოს ხელისუფლებისთვის ლამის უმაღლესი დიპლომატიის გამარჯვებად არის ხოლმე შერაცხული. ოკუპირებული აფხაზეთის მოსაზღვრე სოფელ ხურჩაში აფხაზი კრიმინალის მიერ მოკლული გიგა ოთხოზორიას მკვლელობის ამსახველი ვიდეოც წინ უდევს საქართველოს ხელისუფლებას და მკვლელი რაშიდ-ოღლის შესახებაც გადასარევად იციან, მაგრამ, ბუზს არავინ უფრენს. ქართული სპეცსამსახურები მის წინააღმდეგ სპეცოპერაციას არ ჩაატარებენ და რუსებმა თუ აფხაზებმა კიდევ, დემონსტრაციულად საქმის ძიება შეწყვიტეს. არადა, ირკვევა, რომ თურმე იმ „სისხლიანი 9 წლის“ დროს რაშიდ-ოღლის მსგავსები გაუყენებიათ საიქიოს გზისთვის მაშინდელ ქართულ სპეცსამსახურებს... ბიძინას ხელისუფლებამ კი სწორედ ასეთი ოპერაციის ჩამტარებელი ქართველები დასაჯა - ზოგი დააპატიმრა, ზოგი ქვეყნიდან გაქცეულია, ზოგიც მკვდარია...
ჩავიდეთ და გადმოწეულ მავთულხლართებთან შიშველი ხელებით დავდგეთ. გავაპროტესტოთ. მსოფლიოს გავაგებინოთ რუსეთი აგრძელებს საქართველოს ოკუპაციას - წერენ სოციალურ ქსელებში. და რა, თუ ცოტა ისე გააპროტესტე, რომ რუსეთს არ მოეწონა, შენივე ხელისუფლება დაგსჯის - „შე პროვოკატორო, გინდა რუსეთი გააღიზიანო და ომი მოხდეს?“
„ღირსების საკითხია, ყველა უნდა ჩავიდეთ და გავაპროტესტოთ მავთულხლართების გადმოწევა!“ - არ ეშვება მოწოდებებს რამდენიმე ალბათ მართლაც პატრიოტი ადამიანი...
„ბოლო-ბოლო ღირსების ამბავია ჩვენი ჩასვლა ორჭოსანთან და ბეშუეთში!“ - ბობოქრობენ სოციალური ქსელების მომხმარებლები.


თუ ღირსების ამბავია და დემონსტრაციული თვითმკვლელობა შვებას მოგვგვრის, გასაგებია, ამ იდეასაც აქვს აზრი. მაგრამ, როცა იცი, რომ შენი რჩეული ხელისუფლება შენ გსჯის ოკუპანტის წინააღმდეგ ქმედებისთვის და შენ კიდევ რუს ოკუპანტს მორიდებით სთხოვ, იქნებ მეტად აღარ გადმოწიო „საზღვარი“ და ბათუმისკენ მიმავალი გზა არ დაგვიკეტოო - ღირსეული საქციელია? იაპონელები ხარაკირს იკეთებენ როცა მათ ღირსებას შეურაცხყოფენ. ჩვენ კი ყველამ რომ ერთად გამოვიღადროთ მუცლები თუნდაც რუსების გადმოწეულ მავთულხლართებთან - ღირსების დაცვისთვის თვითმკვლელობაში ნაკლებად ჩაგვეთვლება. სანამ რუს ოკუპანტს მორიდებით ვთხოვთ, იქნებ „საზღვარი“ მეტად აღარ გადმოწიოო და მანამდე ჩვენი რჩეული ხელისუფლება ქვეყნის სათავეში კომფორტულად არის მოკალათებული, მავთულხლართებთან ტრაკის თამაშს შედეგი არ მოჰყვება. 

Wednesday, May 24, 2017

გაუმარჯოს სავალდებულო სამხედრო სამსახურს!



„რატომ ჩააბარე ჩვენთან?“ - პირველი შეკითხვა დაგვისვა პრორექტორმა, როდესაც აუდიტორიაში პირველად შეიკრიბა ჩვენი ჯგუფი. ჯგუფელები თბილისიდან და საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან ვიყავით. ყველამ მიკიბ-მოკიბული პასუხი გასცა, რატომ აირჩია ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტი. მახსოვს, მეგრელმა ჯგუფელმა დაახლოებით ასეთი რაღაც თქვა - „ოდითგანვე მსმენია, რომ ეკონომისტებს დიდი ფული აქვთ. ჰოდა, მე მიყვარს კაი ჭამა-სმა, კაი ცხოვრება და ბევრი ფული მინდა მქონდეს, ამიტომ ჩავაბარე ამ ინსტიტუტში“. მე რა ვუპასუხე, მართლა არ მახსოვს. ერთი ალალი, კახური ფესვების მქონე ჯგუფელის პასუხი კი კარგად დამამახსოვრდა: „ჯარში რო არ წამიყვანონ, იმიტომ ჩავაბარე, გავიგე ინსტიტუტს სამხედრო კათედრა ჰქონდა და საბუთებიც აქ იმიტომ შემოვიტანეო“. ასე რომ, სასწავლებლის შერჩევისას უმთავრესი თუ არა, ერთ-ერთი აუცილებელი პირობა სწორედ ჯარიდან თავის დახსნა იყო მაშინ... 1995 წელი იდგა.

ინსტიტუტში სამხედრო კათედრა გვქონდა და შაბათობით სამხედრო გაკვეთილებს გვიტარებდნენ. ზოგჯერ მახათას მთაზე ერთ-ერთ სამხედრო ნაწილშიც მივყავდით ხოლმე, „ჯარის ცხოვრება“ ახლოს რომ გვენახა. პირველად რომ წაგვიყვანეს, მახსოვს, ჯერ დავიზაფრეთ და მერე ამოვისუნთქეთ, ჯარს რომ გადავრჩით. ჯარისკაცები საცოდავად ჩაცმულები იყვნენ, ზოგს კარგა დაძველებული „სპორტული“ შარვალიც ეცვა. არადა, მწყობრი ნაბიჯით სიარული ჰქონდათ. ფეხსაცმელებშიც არ გაუმართლათ. ერთ საკმაოდ სქელლინზიანი სათვალის მქონე ბიჭს სულაც ფლოსტების მაგვარი რაღაც ეცვა და ისე დააბიჯებდა... ცალკე საცოდავობა იყო საკვების საწყობი - ნახევრად დამპალი კარტოფილის მცირე გროვა და რამდენიმე კომბოსტო ეგდო საკუჭნაოში. მოვასწარი და ერთ ჯარისკაცს გამოველაპარაკე, რას გაჭმევენ-მეთქი? „დილით ჩაი და პური სულ გვაქვს, შუადღისას კარტოფილი ან კომბოსტო, საღამოთიც ჩაი არის ხოლმე...“, - მიპასუხა და სადღაც შორს იყურებოდა. არ სიამოვნებდა ამ თემაზე ლაპარაკი.

ერთ დღეს პოლიგონზეც მოგვიწია წასვლა. ინსტიტუტში გვითხრეს, რომ ჩვენმა სასწავლებელმა მოახერხა და საბრძოლო ტყვიების სროლას შევძლებდით. მსგავსი რამ ჯარისკაცებისთვის „დიდი ფუფუნება“ ყოფილა და თურმე ბევრი ისე ამთავრებდა სამხედრო სამსახურს, რომ ავტომატიდან სროლაც არ ეღირსებოდა. ჩვენ კი, 9-9 ტყვია გავისროლეთ. სულ ეს იყო ჩვენი პრაქტიკული სწავლება სამხედრო კათედრაზე, თუმცა, როგორც გამოჩნდა, უკეთესი პრაქტიკა არც მაშინდელ წვევამდელებს ჰქონდათ...

ვინც იმ პერიოდში სასწავლებელს ვერ შეაფარა თავი, ჯარში წასვლამ ან „საქმის ჩაწყობამ“ ან კიდევ, დამალვამ მოუწია. მეტროებთან სამხედრო პოლიციის რეიდები და ახალგაზრდების გაჩერება-შემოწმება, ადგილიდან სამხედრო ნაწილში იძულებით წაყვანა ჩვეულებრივი ამბავი იყო. სოფლებში კი დილაუთენია, საწოლში მძინარეზე „თავზე დადგომა“ და წვევამდელების ჯარში კინწისკვრით გაგდებაც აღარავის უკვირდა. ერთმა ჩემმა კლასელმა, რომელიც ვერც კარგად სწავლობდა და არც ოჯახს აღმოაჩნდა ფული „საქმის ჩასაწყობად“  სასწავლებელში „ჩასაბარებლად“ ან ჯარიდან თავის ასარიდებლად - მუხლში ძაფი გაიყარა. ეტყობა ვიღაცამ ასწავლა თავის ასე დასახიჩრება ჯარს აგაცილებსო. იარა ისე გაუმიზეზდა, რამდენიმე წელიწადში მოკლა კიდეც. მეორე კლასელი, რომელსაც აშკარა ფსიქოლოგიური პრობლემები ჰქონდა და წესიერად რომ შეემოწმებინა ექიმს, ისედაც არ უნდა წაეყვანათ, კომისარმა გამთენიისას მაინც მიაკითხა შინ. წაიყვანეს და რამდენიმე კვირის მანძილზე მთლად გასაცოდავდა. ბიჭები ამბობდნენ, მთელი დღე ზის, ხმას არ იღებს, მხოლოდ ჩაის თუ დალევს და პატარა პურს შეჭამსო. ბოლოს როგორც იქნა გამოუშვეს შინ, მაგრამ, დღესაც სახლიდან არ გამოდის. სვამს წამლებს და არავის ეკონტაქტება...

ვინც გაუძლო და იმ პერიოდში 2 წელი სამხედრო სავალდებული სამსახური მოიხადა, ჰყვებიან რა პირობებში უწევდათ ცხოვრება. არ იყო დისციპლინა, არ იყო წესიერი საკვები, არ იყო ნორმალური ეკიპირება და წვრთნა. სამაგიეროდ, იყო ციხის მსგავსი წესები - ჩაგვრა, ფულის შეწერა, სხვისი ულუფის მითვისება, ცოცხის აღების და სამხედრო ნაწილის დასუფთავების დავალდებულება, ღამის შინ გატარებისთვის ნაწილის უფროსთან ქრთამის მიცემა და ა.შ. აფხაზეთის და სამაჩაბლოს ომგამოვლილი ბიჭებისგან განსხვავებით, რომლებსაც სამშობლოს დაცვის იდეა მაინც ჰქონდათ, ჩემი თაობის სამხედროებს ალბათ მსგავსი არაფერი ამოძრავებდათ - გაძლება და თავის გადარჩენა ჯარის პერიოდში, ეს იყო მთავარი მიზანი. თუმცა, თავის გადარჩენა რომ იოლი საქმე არ იყო, იმ პერიოდის საკმაო თვითმკვლელობებიც ადასტურებს. ცხადია, ჯარისკაცების დაპირისპირებისას არც ერთმანეთის მკვლელობები იყო დიდი უცხო მოვლენა. სამწუხაროდ, დაპირისპირების საფუძველი ხშირად კუთხური წარმომავლობაც იყო - მაგალითად, კახელების და მეგრელების ქიშპი საკმაოდ ხშირი ყოფილა. 1998 წელს, პირველი ქართული ოცეული კოსოვოში გაგზავნეს და წესიერი სამხედრო ცხოვრების გემო ქართველ ჯარისკაცებში პირველად გაჩნდა. მანამდე, რაც იყო, მაგას ჯართან და სამშობლოს დაცვასთან ალბათ არც არაფერი აკავშირებდა.

სამხედრო პირობებში ცხოვრებამ 2010 წელს მაინც მომიწია. რეზერვში დამიძახეს და 18 დღე ნაწილში გავატარე. ნორმალურადაც ჩაგვაცვეს, არც კვება დაიწუნებოდა და ცოტ-ცოტა ვარჯიშმაც მოგვიწია. პრაქტიკული სწავლებაც საკმაოდ იყო და პოლიგონზე საბრძოლო იარაღიდან - ავტომატიდან, ტყვიამფრქვევიდან თუ ყუმბარმტყორცნებიდან სროლებიც. სერჟანტების განწყობა გადამდები აღმოჩნდა და იმ პერიოდში ომიც რომ დაწყებულიყო, ალბათ ბევრი რეზერვისტი არ დაიხევდა უკან - როცა ხედავ სამშობლოს უჭირს, უნდა იბრძოლო. ცხადია, რეზერვისტებში არც ისეთები იყვნენ ცოტა, ვინც დაზეპირებულ სისულელეს - „რუსეთი მაინც ყველაზე მაგარია“ და „ამერიკულ ჯარს სად შეუძლია რუსულ ჯარს წინააღმდეგობა გაუწიოს“ - იმეორებდა, მაგრამ, ყველა რეზერვისტი მაგ ჭკუაზე ნამდვილად არ ყოფილა. იმ 18 დღეში, დარწმუნებული ვარ, გაცილებით მეტი სამხედრო მომზადება მივიღე, ვიდრე 90-იან წლებში, ჩემი თაობის ბიჭებმა 2 წლის მანძილზე ჯარში ყოფნით.

მაშინაც და ალბათ ახლაც, ბევრი ფიქრობს, რომ „რეზერვი წყალში გადაყრილი ფულია“. ჰოდა, ივანიშვილის ხელისუფლებამ სამხედრო რეზერვი გააუქმა. ახლა ვკითხულობ ხოლმე, რომ ნელ-ნელა ქართულ სამხედრო ავიაციას ასუსტებენ, მთლიანად საკონტრაქტო ჯარზე გადასვლის ნაცვლად, თითქოს გაუქმებული გაწვევა აღადგინეს და ყველას იძახებენ ჯარში, სადაც, რაც ჩანს, არც ისეთი შემართებაა, რაც თუნდაც 2010-ში იყო. 2012 წლიდან მოყოლებული, უმაღლესი ხელისუფლებისგან გვესმის, რომ რუსეთთან ურთიერთობას ვათბობთ, რომ 2008 წლის ომი „ჩვენი ბრალიც იყო“, რომ რუსეთი ჩვენი მტერი კი არა, ერთმორწმუნე მეზობელია და რუსული ბაზრის გახსნა ქართული პროდუქციისთვის უმთავრესი ამოცანაა... ხანდახან „ოკუპაციასაც“ კი ახსენებენ ხოლმე, მაგრამ, საყველპუროდ ნათქვამი ფრაზა ამინდს რომ არ ქმნის, აშკარაა.

ამ სიტუაციაში ჯარში წასვლა პატრიოტიზმის გამო რამდენს მოუნდება, არ ვიცი. პირადად მე დღეს რომ რეზერვში გამომიძახონ, ვეცდები არ წავიდე. ახლობელი თუ დამეკითხება რჩევას, არც მას ვურჩევ ჯარში წასვლას და მინიმუმ ერთი წელის სავალდებულო სამსახურში გატარებას. საკონტარქტო ჯარი სულ სხვაა - ანაზღაურებასაც აძლევენ და ადამიანებს პროფესია შეგნებულად აქვთ არჩეული...

სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მომხრეები ძირითადად პატრიოტიზმზე ამახვილებენ ყურადღებას და ამბობენ, „აუცილებელია ქვეყანას რეგულარული არმია ჰყავდეს და თუ სამშობლოს დასჭირდა, ჯარმა ომშიც უნდა იბრძოლოს“. იძულებით წაყვანილი ჯარისკაცი, რომელიც ჯარში მხოლოდ იმიტომ არის, რომ  „ჯარიდან თავი ვერ დაიხსნა“, თან თუ ძვალში და რბილში გამჯდარი აქვს, რომ რუსეთთან ნებისმიერი ესკალაციის დროს დანებება ყველაზე სწორი გამოსავალია, სახეიროს რას მოუტანს ქვეყანას, არ მესმის.


ჩემი სტუდენტობის დროსაც, როცა ჯარისკაცი ჩამოძონძილი და მშიერი იყო, ახლაც, როცა უკეთესად აცვია და უკეთესად კვებავენ, თუ სამშობლოს დაცვის სურვილი არ ამოძრავებს, მასზე დახარჯული ფული ტყუილი ხარჯია და მეტი არაფერი. ბებიაჩემის ნათქვამის არ იყოს - ძალად დასმული კრუხი, წიწილებს არ გამოჩეკავსო. ამიტომ, არ მესმის, იმ ხალხის ჯარში ძალად წაყვანით ვინც თავს ვერ უშველა, რანაირად იზრდება ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობა. თავს ვიტყუებთ? სადღეგრძელოს ვუხამებთ იძულებით შეკრებილ არმიას? თუმცა, თავის მოტყუება და სადღეგრძელოები ხომ ჩვენი ეროვნული ტრადიციაა. 

Tuesday, February 28, 2017

რა არის „თავისუფლების აქტი“ და ვის სურს მისი გაუქმება

2011 წელს ჩადებული შეზღუდვა ახლანდელი ხელისუფლებისთვის 

მას შემდეგ, რაც მმართველმა პოლიტიკურმა ძალამ ქვეყანას ახალი 2017 წლის დადგომა გაზრდილი აქციზის გადასახადით „მიულოცა“, უმრავლესობის წარმომადგენლებიდან საგადასახადო ტვირთის კიდევ უფრო დამძიმებაზე მინიშნებების კეთებაც დაიწყო.  პოლიტიკოსები კვლავ მიუბრუნდნენ 2011 წელს მიღებულ ორგანულ კანონს ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ, იგივე „თავსუფლების აქტს“ და კიდევ ერთხელ „დაასკვნეს“, რომ აღნიშნული კანონი გასაუქმებელია. მათი მთავარი გულისწყრომა მიმართულია იმ შეზღუდვების მიმართ, რაც 2011 წელს პარლამენტმა მომავალ ხელისუფლებას დაუტოვა და შესაბამისი ჩანაწერი საქართველოს კონსტიტუციის 93-ე და 94-მუხლში შეიტანა. კერძოდ, მიღებული ორგანული კანონი ითვალისწინებს რამდენიმე მნიშვნელოვან შეზღუდვას. მათ შორის, არ შეიძლება სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებმა მშპ-ის 30%-ს გადააჭარბოს, ბიუჯეტის დეფიციტი არ შეიძლება მშპ-ის 3%-ზე მეტი იყოს, სახელმწიფო ვალი არ შეიძლება მშპ-ის 60%-ს აღემატებოდეს. ახალი გადასახადების შემოსაღებად ან, არსებული გადასახადების განაკვეთების გასაზრდელად კი ხელისუფლება ვალდებულია ხალხისგან ნებართვა რეფერენდუმის მეშვეობით აიღოს – ანუ, რეფერენდუმის გარეშე გადასახადების გაზრდა „თავისუფლების აქტის“ მიხედვით დაუშვებელია.

თავის დროზე, როდესაც „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლებამ ეს კანონი დაამტკიცა, მაშინაც საკმაოდ ბევრი მოწინააღმდეგე გამოჩნდა, ვინც ვერ შეეგუა, რომ ხელისუფლებას გადასახადების გაზრდა და საბიუჯეტო ხარჯები ეზღუდებოდა. ამიტომ ადრეც და ახლაც – უკვე 2017 წელს, ახლანდელი ხელისუფლების წარმომადგენლები ითხოვენ კანონის გაუქმებას დადგენილი შეზღუდვების მოსახსნელად.

„თავისუფლების აქტის“ მიღების მიზანი

სტატისტიკის მიხედვითაც, დამოუკიდებელი საქართველოს ეკონომიკური აღმავლობის საუკეთესო პერიოდი 2004-2007 წლები იყო. მაშინ მოახერხა ქვეყნის ხელისუფლებამ მნიშვნელოვანი რეფორმების გატარება, მათ შორის საგადასახადო რეჟიმის ლიბერალიზაცია და ინვესტორების დაინტერესება. საშუალო ეკონომიკური ზრდა 2004-2007 წლებში 9,4% იყო. მაქსიმუმი კი 2007 წელს, 12,6% დაფიქსირდა. რეკორდული იყო უცხოური ინვესტიციების შემოდინებაც – 2007 წელს 2 მილიარდ აშშ დოლარზე მეტი შემოვიდა ქვეყანაში. 2008 წლის პირველ კვარტალში მშპ-ის ზრდა 9,1%, მეორე კვარტალში კი 8,3% იყო. აგვისტოში კი რუსეთმა საქართველოში ომი გააჩაღა და ეკონომიკური ზრდაც შეფერხდა. მოკლედ, ომამდელი ეკონომიკის შემოქმედმა ხალხმა, ომისშემდგომი სიტუაციის გამოსწორებისთვის ახალი გეგმა შეიმუშავა. ეს გახლდათ „ეკონომიკური თავისუფლების აქტი“, რომლის მეშვეობითაც ინვესტორებს საქართველოში შემოსვლის ინტერესი უნდა გაძლიერებოდათ.

„თავისუფლების აქტის“ ერთ-ერთმა ავტორმა, ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა ლადო გურგენიძემ გასული წლის 14 ნოემბერს, „თავისუფალ უნივერსიტეტში“ გამართულ დისკუსიაში მიიღო მონაწილეობა და კანონის მიღების წინაისტორია გაიხსენა. 2009 წელს, როდესაც გურგენიძე სახელმწიფო სამსახურში აღარ იყო, მაგრამ კვლავინდებურად რჩებოდა მმართველი გუნდის მხდარდამჭერად და ინვესტორებთან ურთიერთობაც უხდებოდა ხოლმე, იხსენებს მათ დამოკიდებულებას საქართველოს მიმართ.

„საქართველოს ძალიან კარგად იცნობდა საინვესტიციო სამყარო, იცნობდნენ იმ მიღწევებს, რაც ქვეყანამ 2004-2008 წლებში, პირველ რიგში კახა ბენდუქიძის ხელმძღვანელობით და ძალისხმევით შეძლო. იმ დროისთვის უკვე არსებობდა როგორც სუვერენულ ობლიგაციები, ასევე „საქართველოს ბანკი“ ივაჭრებდა ლონდონის ბირჟაზე და ა.შ. მაგრამ, თითქმის ყველანი მისვამდენენ შეკითხვას: „კი, ფენომენალური ბიზნეს-გარემოა, საოცარი რეფორმები გაატარეთ, შეიძლება უპრეცედენტოც კი თავისი რადიკალიზმით და იმით, რომ ყველაფერი დროის მოკლე პერიოდში მოესწრო, მაგრამ, ეს ხომ ასე ვერ დარჩება?“ „რატომ ვერ დარჩება?“ „იმიტომ, რომ ასეთ რადიკალურ ეკონომიკურ რეჟიმს – ბიზნესის სიმარტივის, ეკონომიკური თავისუფლების, ძალიან დაბალი გადასახადების მხრივ დიდხანს არსად გაუძლია და თქვენთანაც ასე ვერ გაგრძელდება. ადრე თუ გვიან წააგებთ არჩევნებს, შეიცვლება პოლიტიკური წყობილება და ქვეყანა უფრო „მემარცხენე“ ვექტორზე გადავა. დღევანდელი მიღწევები, რითაც თქვენ ასე ამაყობთ და ჩვენც ასე მოგვწონს, ნელ-ნელა მათი დემონტაჟი მოხდება“. აი, ეს იყო დისკურსი“, – ამბობს ლადო გურგენიძე.

სწორედ მაშინ გადაწყდა, რომ ქვეყანაში არსებული ძირითადი ეკონომიკური პარამეტრები საკონსტიტუციო დონეზე ასულიყო, ჩაეწერათ და ასე მიეცათ ინვესტორებისთვის ერთგვარი გარანტია – ქვეყანაში ლიბერალური ბიზნეს-გარემო ხელისუფლების შეცვლის პირობებშიც შენარჩუნდებოდა. ყოფილმა პრემიერმა საქმის კურსში პრეზიდენტი სააკაშვილიც ჩააყენა და „თავისუფლების აქტზე“ მუშაობაც დაიწყეს.

„ამის შემდეგ კახა ბენდუქიძემ, ვატო ლეჟავამ და მე ერთობლივად დავწერეთ თავისუფლების აქტის ჩონჩხი, ძირითადი პოსტულატები. შეიძლება გენეზისი წამოვიდა უცხოელ ინვესტორებთან ჩემი კონტაქტით და მათ წუხილზე გარკვეული ინსტიტუციური ფორმით პასუხის გაცემის მცდელობად, მაგრამ საბოლოო ჯამში მივიღეთ საკონსტიტუციო კანონი, რომელიც იცავს თქვენს და ჩვენს ფუნდამენტურ უფლებებს ეკონომიკური თავისუფლების ჭრილში“, – ამბობს გურგენიძე.

„თავისუფლების აქტზე“ მუშაობდა კახა ბენდუქიძის თანამოაზრე და ამჟამად თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების რექტორი ვატო ლეჟავა. მისი თქმით, ომის შემდგომი პერიოდში სახელმწიფო ფინანსებს არ ულხინდა და სულ იყო ასეთი დებატი – რა გზით წასულიყო ქვეყანა.

„ჩვენ გვქონდა ძალიან მაღალი ეკონომიკური ზრდის ხანგრძლივი პერიოდი, 2008 წლის ომამდე. იმ დროს იყვნენ ადამიანები, რომელებიც ამბობდნენ, რომ საზოგადოებრივი უკმაყოფილება და პროტესტი, რომელიც მაგალითად, 2007 წელს იყო, იმის ბრალია, რომ ჩვენი რეფორმები ზედმეტად რადიკალური გამოდგა და საზოგადოება ამისთვის მზად არ ყოფილაო. იქნებ ამის გამო, ცოტა „მოვალამაზოთ“ ჩვენი ეკონომიკური პოლიტიკა და უხეშად რომ ვთქვათ, კოჭი გავუგოროთ იმ სენტიმენტებს, რომელიც საზოგადოებაში შეიძლება არსებობდეს“, – იხსენებს ვატო ლეჟავა.

თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების რექტორი ამბობს, რომ იმ პერიოდში ლადო გურგენიძის ინიციატივა და კახას ბენდუქიძის მხარდაჭერა მნიშვნელოვანი ფაქტორი აღმოჩნდა. შედეგად, ეკონომიკური განვითარების ვექტორი ისევ  მეტი თავისუფლებისკენ გადაიხარა.

„კანონის წერისას სულ მახსენდებოდა ამერიკის კონსტიტუციის ჩანაწერი, რომ ადამიანის უფლებაა ჰქონდეს მისწრაფება ბედნიერებისკენ. ანუ, დამფუძნებელი მამები გარანტიას არავის აძლევდნენ, რომ თქვენ ბედნიერები იქნებითო, მაგრამ იმას ამბობდნენ, თქვენ გექნებათ გარანტია ისწრაფოდეთ ბედნიერებისკენ. ბედნიერება ბევრი რაღაცისგან შედგება, ერთ-ერთი არის მატერიალური კეთილდღეობა. ეკონომიკური თავისუფლება მარტო ფულის კეთება არ არის, ეს არის თვითრეალიზების და ადამიანის შემოქმედების ერთ-ერთ საუკეთესო საშუალება. ბედნიერება თავისუფლების გარეშე არ არსებობს და მათ შორის ეკონომიკური თავისუფლების გარეშე“, – ამბობს ლეჟავა.

მისი თქმით, „თავისუფლების აქტი“ საქართველოსთვის საკმაოდ უნიკალური კანონია. თუმცა, მსგავსი შეზღუდვები სხვა ქვეყნებშიც გვხვდება:

„ამერიკაში არის ზოგიერთი შტატი, რომელშიც გადასახადის გაზრდა ასევე რეფერენდუმს ითვალისწინებს. ასევეა შვეიცარიაში. გერმანიის კონსტიტუციაში არსებობს სხვადასხვა შეზღუდვები მაკროეკონომიკური თვალსაზრისით ბიუჯეტის დეფიციტთან მიმართებაში, მაგრამ ასეთი სრულყოფილი სახით, როგორც ჩვენთანაა, სხვაგან არ მეგულება“, – აცხადებს ვატო ლეჟავა.

ლადო გურგენიძე დაშვებულ კომპრომისებზეც ამახვილებს ყურადღებას, თუმცა, მისი თქმით, ამ კომპრომისებმა მაინც ვერ დაუკარგა არსი „თავისუფლების აქტს“.

„ძალიან მოკლედ რომ ვთქვათ – ადამიანის ეკონომიკური თავისუფლება გადის სახელმწიფოსა და მას შორის ფისკალურ ურთიერთობაზე“, – ამბობს გურგენიძე. სახელმწიფოს წილი მთლიან შიდა ეკონომიკაში – ეს იყო პირველი, რაც „თავისუფლების აქტმა~ შეზღუდა. სახელმწიფოს ხარჯების წილი საქართველოს ეკონომიკაში 30%-ზე მეტი დაუშვებელია. „ჩვენ 20% გვინდოდა, მაგრამ კომპრომისის შედეგად 30 დამტკიცდა...“, – იხსენებს ყოფილი პრემიერი.

უკვე 2010 წელს გერმანელებმა შემოიღეს მსგავსი შეზღუდვები, როცა ევროკავშირის ეკონომიკურმა კრიზისმა ევროს სტაბილურობა შეარყია. გერმანელებმა ჩაწერეს კანონში, რომ ბიუჯეტის დეფიციტი არ უნდა იყოს X%-ზე მეტი. ამგვარი ჩანაწერია „თავისუფლების აქტში“ – დეფიციტი დაუშვებელია 3%-ზე მეტი.

„აქაც, თანაავტორები უდეფიციტო ბიუჯეტზე ვსაუბრობდით და მანდაც მოხდა გარკვეულწილად ეროზია. მაგრამ, 3% მაინც კარგია, რომ ეს ჩანაწერი არსებობს“, – ამბობს ლადო გურგენიძე.

შეზღუდვა მომავალში

„თავისუფლების აქტი“, უფრო ზუსტად კი „საქართველოს ორგანული კანონი ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტმა 2011 წლის 1 ივლისს დაამტკიცა. ძალაში შესვლის თარიღად კი 2013 წლის ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, ახალი პრეზიდენტის არჩევის მომენტი განსაზღვრეს. რატომ განისაზღვრა კანონის ამოქმედება მომავალი პრეზიდენტის არჩევის დღიდან და არა კანონის მიღებისთანავე? ყოფილი ხელისუფლების წარმომადგენლების ნაწილი მაშინ აცხადებდა, რომ ომგადატანილი ქვეყანა ხისტ შეზღუდვებს ძნელად შეეგუებოდა, თუმცა, მაშინაც იყო დისკუსია გუნდის შიგნით, რომ კანონის ამოქმედება 2011 წელსვე შეიძლებოდა.

თავდაპირველი იდეის მიხედვით, „თავისუფლების აქტს“ უნდა შეეზღუდა როგორც არსებული გადასახადების განაკვეთების მომატება, ასევე ახალი გადასახადების შემოღება. უნდა აკრძალულიყო ახალი მარეგულირებელი სამსახურების და ლიცენზია-ნებართვების შემოღება. ეს ლოგიკურიც იყო – საქართველომ საგადასახადო რეფორმის პირველივე ტალღის დროს არსებული 21 გადასახადიდან მხოლოდ 6 დატოვა. მნიშვნელოვნად შეამცირა განაკვეთები. გააუქმა უამრავი ლიცენზია-ნებართვები და ქვეყანამ შედეგები მალევე მიიღო – ეკონომიკა გაჯანსაღების გზას დაადგა და სწრაფი ზრდა დაიწყო.

რამდენიმე წლის წინ, კახა ბენდუქიძე აცხადებდა, რომ კომპრომისების მიუხედავად, მაინც კარგი საქმე გაკეთდა. საბოლოოდ მიღებული კანონი  ახალი მარეგულირებლების შექმნას აღარ კრძალავს. „მაშინდელმა ფინანსთა სამინისტრომ „იბრძოლა“ და აქციზის გადასახადის ხელშეუხებლობასაც მიაღწია. კანონში წერია კიდეც, რომ „შეზღუდვები არ ვრცელდება აქციზის გადასახადზე“, – ამბობდა ბენდუქიძე.

თავდაპირველი ვარიანტი რომ დაემტკიცებინათ, იმ შემთხვევაში მობილური კავშირგაბმულობის აქციზით დაბეგვრა ვერ მოხდებოდა. მობილურ ოპერატორებს 2010 წლიდან აქციზით ბეგრავენ. ცხადია, ეს გადასახადი მობილური კავშირგაბმულობას დამატებით ტვირთად დააწვა. ბიზნესს, რომელიც რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი და ეფექტიანი ბიზნესია სხვა სექტორებთან შედარებით. 2017 წლის პირველი იანვრიდან კი აქციზის განაკვეთი გაიზარდა საწვავზე, ავტომობილებზე, საპოხ-საცხებ მასალებზე და ა.შ.

ბენდუქიძეს სამწუხაროდ მიაჩნდა კანონში კომპრომისული ჩანაწერი, რომ განსაკუთრებულ სიტუაციაში მთავრობას შეუძლია დაარღვიოს კანონით დადგენილი ზღვარი. გადასახადების დროებით, 3 წლით გაზრდისთვის რეფერენდუმი აღარ სჭირდება. თუმცა, მთავრობა ვალდებულია საქართველოს პარლამენტს დასამტკიცებლად წარუდგინოს შემდგომი ორი წლის ბიუჯეტის პარამეტრები, რომლებიც უნდა ითვალისწინებდეს დადგენილ ზღვრებში დაბრუნების გეგმას.

კანონით გათვალისწინებულია საბიუჯეტო უნივერსალურობის პრინციპი – ყველა საბიუჯეტო შემოსულობა და გადასახადებში გადახდილი თანხა მიიმართება ხაზინის ერთიან ანგარიშზე. შემდეგ ამ ანგარიშიდან ხდება თანხების ხარჯვა იმ პრიორიტეტებზე, რაც დადგენილია საქართველოს პარლამენტის მიერ. ასეთი პრინციპი ბიუჯეტს ხდის გაცილებით მოქნილს, ვიდრე კონკრეტული შემოსულობა მხოლოდ კონკრეტული პროგრამის დასაფინანსებლად რომ იყოს განსაზღვრული.

კანონმა ასევე განსაზღვრა, რომ აკრძალულია რაიმე სახის შეზღუდვის დაწესება ვალუტის კონვერტაციასთან, ანგარიშის გახსნასთან თუ ფულადი სახსრების მოძრაობასთან. ასევე დაადგინა რომ კაპიტალის მოძრაობა საქართველოში თავისუფალია.

როგორც „თავისუფლების აქტის“ მიღების ერთ-ერთი ინიციატორი კახა ბენდუქიძე ამბობდა, მთლიანობაში, მაშინდელი წინააღმდეგობების გათვალისწინებით, მიღებული კანონი მაინც წინგადადგმული ნაბიჯია და თუ ხელისუფლებამ არ დაარღვია, ან კანონი არ გააუქმა – ეკონომიკის თავისუფლებას და ბიზნესის განვითარებას ნამდვილად წაადგებაო.

ზოგიერთი რამე, რაც „თავისუფლების აქტში“ წერია, უკვე დადგენილი იყო. მაგალითად, ვალუტის თავისუფლად მოძრაობის შესაძლებლობა კანონის დონეზე ისედაც იყო დაშვებული. მაგრამ, ეროვნულ ბანკს რჩებოდა ბერკეტი, რომ ეს ნორმა შეეცვალა. ამიტომ, მთავრობამ უფრო მაღალ – კონსტიტუციის დონეზე აიყვანა.

რას ნიშნავს „თავისუფლების აქტის“ გაუქმება

ხელისუფლების წარმომადგენლების თუ მმართველი ძალის მომხრე ეკონომისტების ნაწილი გაუმართლებლად მიიჩნევენ გადასახადების გაზრდაზე დაწესებულ შეზღუდვას. საპარლამენტო უმრავლესობის წევრი, გია ჟორჟოლიანი თავისუფლების აქტსა და კონსტიტუციაში არსებულ ჩანაწერს 1 თებერვალს გამოეხმაურა.

საპარლამენტო უმრავლესობის წევრის, სოციალ-დემოკრატიული ფრაქციის ლიდერის, გია ჟორჟოლიანის თქმით, მან უკვე მიმართა საკონსტიტუციო სასამართლოს ინიციატივით, რომ კონსტიტუციიდან ამოღებული იქნას ჩანაწერი იმის შესახებ, რომ ახალი გადასახადის ზრდა ან ახალი გადასახადის შემოღება დასაშვებია მხოლოდ რეფერენდუმის საშუალებით.

„ჩვენ მიგვაჩნია, რომ ეს ჩანაწერი არ უნდა არსებობდეს და მთავრობა, პარლამენტი არ უნდა იყოს შეზღუდული ფისკალური პოლიტიკის გატარებაში, არ უნდა იყოს შეზღუდული სახელმწიფო პოლიტიკის განსაზღვრაში, იმ მიმართულებით აქცენტების გადატანაში, რომელიც ქვეყნის ინტერესებს შეესაბამება და განვითარებაში მთავარი როლი უნდა შეასრულოს სახელმწიფომ“, – ამბობს ჟორჟოლიანი.

საინტერესო კომენტარი გააკეთა უმრავლესობის წევრმა „ტაბულას“ კითხვაზე – რით ასაბუთებდა ამ ჩანაწერის არაკონსტიტუციურობას.

„55 ქვეყნის კონსტიტუცია განვიხილეთ და არსად ეგეთი შემთხვევა არ არის. ეგ და თავისუფლების აქტი როდესაც იქნა მიღებული, ვისაც არ ველაპარაკე, განსაკუთრებით ევროპელებს, ეგეთი ანტიევროპული ჩანაწერი არ არსებობს არც კანონმდებლობაში, არც კონსტიტუციაში, არცერთი ევროპის ქვეყანაში და, ცხადია, რომ ესენი გაოცებულები და გაკვირვებულები იყვნენ, რაღად გინდათ მაშინ პარლამენტი?“ – განმარტავს გია ჟორჟოლიანი.

გია ჟორჟოლიანის განცხადების შემდეგ გავრცელდა ვარაუდები, რომ თავრობა აპირებს საკონსტიტუციო ცვლილებებს, რომლითაც ახალი გადასახადების შემოღებაზე შეზღუდვა მოიხსნება. თემას გამოეხმაურა დევნილთა და განსახლების მინისტრი სოზარ სუბარი და კონსტიტუციაში 94-ე მუხლი ზედმეტად მიიჩნია.

„მე ზოგადად ვთვლი, რომ ასეთი ჩანაწერის ადგილი კონსტიტუციაში არ უნდა იყოს, იმიტომ რომ ასეთი ჩანაწერი არსად არ არის“, – ამბობს სოზარ სუბარი.

მთავრობის ადმინისტრაციამ კი ასეთი განცხადება გაავრცელა:

„გვსურს, გამოვეხმაუროთ გავრცელებულ ინფორმაციას, თითქოს, კონსტიტუციაში, გადასახადებთან დაკავშირებით, რაიმე სახის ცვლილების ინიცირება იგეგმება. საქართველოს მთავრობა არ აპირებს არანაირი ცვლილებების ინიცირებას საქართველოს კონსტიტუციაში, რომელიც უკავშირდება ახალი სახის საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის შემოღებას, ან, არსებული გადასახადის განაკვეთის ზრდისთვის, რეფერენდუმის გაუქმებას.

საქართველოს მთავრობის პოზიციაა, რომ კონსტიტუციით მოქმედი აღნიშნული ნორმები სრულ თანხვედრაშია ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების სტრატეგიასთან და მის შეცვლას სახელისუფლებო გუნდი არ განიხილავს. ერთადერთი ცვლილება, შესაძლოა, შეეხოს ჩანაწერს საპენსიო შენატანებთან დაკავშირებით, რათა ის არ ჩაითვალოს ახალ გადასახადად“, – წერია განცხადებაში.

ჟორჟოლიანის ინიციატივას გამოეხმაურა საპარლამენტო უმრავლესობის წევრი აკაკი ზოიძე. მისი აზრით, კონსტიტუციიდან საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადების დაწესების ან გაზრდის მიზნით რეფერენდუმის გამართვის შესახებ მუხლის ამოღება და „ეკონომიკური თავისუფლების აქტის“ გაუქმება ინვესტორებისათვის არასწორი სიგნალის მიმცემი შეიძლება აღმოჩნდეს. ზოიძე იმასაც მიანიშნებს, რომ მსგავსი შეზღუდვები მხოლოდ საქართველოში არ არის.

„თავის დროზე ეს იყო, ჩემი აზრით, არასწორი ნაბიჯი. არ შეიძლება რეფერენდუმზე გამოიტანო გადასახადების საკითხები, რადგან ჩვენ არ ვართ შვეიცარია. თავის დროზე ამის შეტანა არასწორი იყო, მაგრამ ახლა ამ მუხლის ამოღება კონსტიტუციიდან და ეკონომიკური თავისუფლების აქტის გაუქმება შეიძლება არასწორი სიგნალი იყოს ინვესტორებისთვის. მესმის ის მოთხოვნა, რასაც „სოციალისტები“ აყენებენ, მაგრამ თუ გვინდა, რომ მეტი სოციალური შემწეობა გვქონდეს, მეტი ჯანდაცვა გვქონდეს, მეტი შემოსავალი სჭირდება სახელმწიფოს“, – განაცხადა აკაკი ზოიძემ.

„თავისუფლების აქტის გაუქმება არის ყველაზე დიდი მავნებლობა და ბოროტება, რაც შეიძლება ხელისუფლებამ მოსახლეობას გაუკეთოს“, – წერს სოციალურ ქსელში ეკონომისტი ზვიად ხორგუაშვილი და მის ძირითად დებულებებს აქვეყნებს:

„რა არის თავისუფლების აქტი და რის გაუქმებაზე გამოითქვა ინიციატივა. თავისუფლების აქტი არის კანონი, რომლის შეცვლას ან გაუქმებასაც სჭირდება საკონსტიტუციო უმრავლესობა. ის მოიცავს: 

1. ვინც დაქირავებით მუშაობთ, იხდით საშემოსავლო გადასახადს. 20%-ს. ყოველი 100 ლარიდან 20 ლარს და 1000 ლარიდან 200 ლარს და ა.შ. თავისუფლების აქტი იცავს ამ გადასახადს გაზრდისგან რეფერენდუმის გარეშე. ეს ეხება ბიზნესსაც (ვინც ფიზიკურ პირადაა დარეგისტრირებული) 

2. მოგებაზე ორიენტირებული იურიდიული პირი (ანუ ბიზნესი) იხდის მოგების გადასახადს. ანალოგიურად მთავრობას რეფერენდუმის გარეშე შეეძლება მოგების გადასახადის გაზრდა. 

3. დღგ, – ამას იხდის ყველა ადამიანი. ეს გადასახადი აისახება ფასში. 18%-ს ყოველი ერთი ლარიდან იხდის მომხმარებელი. ამის რეფერენდუმის გარეშე გაზრდასაც თავისუფლების აქტი იცავს. 

4. ყოველი შექმნილი ლარიდან ეკონომიკაში, მთავრობა გარკვეულ ნაწილს განკარგავს. რამდენს ანდობდით მთავრობას? მე ამ მთავრობას არაფერსაც არ ვანდობდი. თავისუფლების აქტი ამბობს, რომ არ შეიძლება მთავრობამ ყოველი 1 ლარიდან 30 თეთრზე მეტი განკარგოს. 

5. თავისუფლების აქტი ამბობს, რომ დეფიციტი 3%-ზე მეტი არ უნდა იყოს. ანუ მთავრობას აიძულებს არ ხარჯოს ბევრად მეტი ვიდრე შემოსავლები აქვს, რადგან ვალების აღება მოუწევს. 

6. თავისუფლების აქტი ლიმიტს უწესებს მთავრობას ვალზე. ვალი ნიშნავს იმას, რომ ეს თანხა ისევ ჩვენი გადასახდელია. ან ჩვენი შვილების და შვილიშვილების. დღეს ყოველ დაბადებულ ახალშობილს უკვე ვალი აქვს 3 900 ლარი. ქვეყნის ვალი არანაკლებ უსიამოვნოა პირადი ვალისგან. 

7. თავისუფლების აქტის გამო მთავრობა ვერ გვიკრძალავს დოლარის ან ევროს ლარში გადახურდავებას. 

და ეს ჩამონათვალი კიდევ გრძელდება“, – წერს ხორგუაშვილი.

რაც შეგვიძლია მოცემულ სიტუაციაში ვივარაუდოთ, ის გახლავთ რომ ხელისუფლება გადასახადების შემცირებას არ გეგმავს. მომატების არასასიამოვნო სიურპრიზი კი როდის არის მოსალოდნელი, ძნელი სავარაუდოა.



Monday, January 9, 2017

19 ივნისი

ჩემს პატარობაში მგონი დასწრებაზე იყო ვინ ჩამოხევდა კალენდრის ფურცელს. მახსოვს, პაპაჩემი როცა მოხევდა, სათვალეს გაიკეთებდა და კითხვას ტუჩების მოძრაობას ააყოლებდა ხოლმე. მეც სიამოვნებით ვხევდი. ზოგჯერ, მომავალი დღისაც წინასწარ ჩამომიხევია - ხვალ ხომ მაინც ვინმემ უნდა მოხიოს-მეთქი.

პაპა 2001-ში წავიდა. აღარც მახოვს, მაშინ გვქონდა თუ არა კედლის მოსახევი კალენდარი. თანაც, ბოლო 2 წელი ვეღარ ხედავდა და რა ეკალენდრებოდა.

ბოლო წლებში მამაჩემისთვის ვყიდულობდი მსგავს კალენდარს: მზის ამოსვლის და ჩასვლის დრო, დღის ხანგრძლივობა, მთვარის ფაზა - მამაჩემი ზოგჯერ შეცდომაში გამოიჭერდა ფურცელს და ღიმილით გვეუბნებოდა კიდეც.

ბოლო 2 წელი მამა აღარ იყო ხალისიანი, ნელ-ნელა ტელევიზორი და საინფორმაციოების ყურებაც მობეზრდა. კალენდრის ფურცლებს კი ძველებურად ხევდა. მისთვის რაღაც საინტერესოს წააწყდებოდა და იმ ჩამოხეულ ფურცლებსაც ინახავდა. ზოგჯერ ლექსი იყო, ან რამე სხვა ჩანაწერი. სოფელში ჩასულს მაჩვენებდა. მონახავდა ხოლმე ძველ ფურცელს, სათვალეს გაიკეთებდა და თვითონ წამიკითხავდა.

დღესაც ვიყავი სოფელში. კალენდარი თავის ადგილზეა და 19 ივნისზეა გაჩერებული. არავინ შევთანხმებულვართ, არის ხელუხლებელი. დილით ბოლო ფურცელი მამამ ჩამოხია, ორიოდე საათში კი საავადმყოფოში წაიყვანეს...


Sunday, January 8, 2017

ჯუპა

ალბათ პირველ ან მეორე კლასში ვიქნებოდი. ჩვენი ბროლია ძაღლებმა დაგლიჯეს და დიდი ცრემლით და გლოვით დავასაფლავეთ ბაღჩის ბოლოში, კაკლების ქვეშ. მერე რამდენჯერმე მოიყვანეს ჩვენებმა ახალი ლეკვი, მაგრამ ბროლიასნაირი ძაღლი არცერთი გამოდგა. ბოლოს, რთველის პერიოდში კახეთში ყოფნისას ნათესავებთან ვნახეთ პატარა ლეკვი და წამოვიყვანეთ სოფელში. ჯერ კი ბროლია ჯავახიშვილი ვუწოდეთ, „გამშვილებელიოჯახის საპატივცემულოდ, მაგრამ შინ მოყვანილს მამაჩემმა ჯუპა დაუძახა. მე და ჩემი და ჯიუტადბროლიასვეძახდით ყავისფერ ძაღლს, მამაჩემი მაინც ჯუპა-ჯუპას ეტყოდა ხოლმე. მერე გავიგე, თურმე მაშინდელი ცეკას მდივნის - ჯუმბერ პატიაშვილის ინიციალები დაურქმევია. ჰოდა, კაი ძაღლი დადგა ეს ჯუპა-ბროლია. ჩეხური მულტფილმი რომ იყო ჩემს ბავშვობაში შავ და თეთრ ძაღლზე, სულ იმ თეთრი ძაღლის აღნაგობა ჰქონდა. საშუალო სიმაღლის იყო და ბანჯგვლიანი დრუნჩი ჰქონდა. რომ დაბერდა, წავიდა და დაიკარგა - ვეღარსად ვნახეთ. მანამდე კი, მეზობელ ძაღლთან მოასწრო შთამომავლობის დატოვება - ზუსტად ჯუპას ასლი ლეკვი ჰყავდათ მეზობლ მაძღარაშვილებს. ეს ლეკვი ჩვენს ეზოშიც შემოდიოდა ხოლმე და გემრიელად თამაშობდნენ ჯუპა-ბროლია და მისი შვილი. მერე ეს ლეკვი ვიღაცამ მოიპარა. მეზობლებს კი არა, ჩვენც ძალიან დაგვწყდა გული...


წუხელ უცნაური სიზმარი მესიზმრა. ეზოში ერთი გაჭაღარავებული ძაღლი მოსულიყო. მეცნოსავით. თითქოს იმანაც მიცნო და შემომხედა. ვუყურებ და ჯუპა-ბროლიას დაკარგული შვილია. დიდი დრო გავიდა მისი დაკარგვიდან. როგორ დაბერებულა, გაჭაღარავებულა და მაინც როგორ მიცნო-მეთქი. რაღაცნაირად, ჩემი ბავშვობისდროინდელი მოგონებების ნაწილი დაბერებული თვალებით მიყურებდა. მაინც მსიამოვნებდა... მერე გამეღვიძა კიდეც.

Wednesday, December 4, 2013

დავეწიოთ და გავუსწროთ... ბერძნებს!

მსოფლიოში გამორჩეული ქვეყანაა თავისი წარსულით. რომ არა ეგენი, დღეს ბევრი რამ სხვანაირად იქნებოდა. დიდი ალბათობით, ბევრად უარესად იქნებოდა. არ ვიცი, რომელი ქვეყანა გაბედავს და იტყვის რომ შეძლებდა მსგავსი  მოაზროვნეების დაბადება-გაზრდას, როგორც ეს ათასწლეულების წინ საბერძნეთმა შეძლო.

ქვეყანა - გამორჩეული ისტორიით და გენიოსებით.

საბერძნეთში იციან, მსოფლიოში ძნელად რომ მათ რომელიმე ერი-სახელმწიფო შეედაროს.

ფაქტები ჯიუტია - ისტორია აშკარა.

ან, მიდი და გაზომე, აწონე, დააკვირდი - თითქმის ყველაფერი მაინც ბერძნების მოგონილია, როგორ გინდა რამეში გამოიჭირო?!

საქართველო?

საქართველო ღვინის სამშობლოა და უძველესი ცივილიზაციის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. ბოლო-ბოლო ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანაა და ქრისტეს კვართი საქართველოშია.

რა ჰაგიოგრაფია, რა ოქრომჭედლობა, რა მხედართმთავრები...

ბევრი ვერ დაიკვეხნის, ისტორიაში ისეთი ამბები მოგვეპოვება. ერთი ქართველი მეომარი ათეულობით მომხდურს ანადგურებდა...

ბერძნების არ იყოს, ჩვენც გვაქვს ჩვენი სატრაბახო.

ბერძნები არ ჰგვანან გერმანელებს და იაპონელებს. ბერძნებმა იციან საკუთარი თავის დაფასება - მსგავსი ცივილიზაცია და მეცნიერება ბარე ორს შეშურდება, ამიტომ იაპონელებივით დღე და ღამე შრომაში თავჩარგული ყოფნა აუცილებელი არ არის.  ბერძნებმა იციან საკუთარი საამაყო წარსული და რამდენიმე წლის წინ ისეთი კარგი მთავრობა აირჩიეს, რომელმაც არც სახელმწიფო სამსახურებში დაიშურა მაღალი ხელფასი და არც მაღალი პენსია მოაკლო დიდი წინაპრების შთამომავლებს.

საქართველოს მთავრობაც გულკეთილია. საყოველთაო ჯანდაცვა და უფასო სახელმძღვანელოები, უფასო სწავლა-განათლებისკენ სწრაფვა.

ვერ გაბედეს, თორემ 230 ლარიან პენსიასაც ჰპირდებოდნენ ხალხს...

საბერძნეთს დაახლოებით 330 მილიარდი ევრო ვალი აქვს, გასულ წლებში ასეულობით მილიონი ევროს ვალი ჩამოაწერეს... ორიოდე კვირის წინ კი საბერძნეთი განვითარებული ქვეყნის სტატუსს გამოემშვიდობა.

საქართველოს საგარეო ვალი 13,4 მილიარდი დოლარია. ეს არ არის ისეთი დიდი ვალი, რომლის გადახდაც შეუძლებელია. მაგრამ, თუ ეკონომიკა შემცირებისკენ წავიდა, ცხადია ეს ვალიც დამოკლეს მახვილივით დაეშვება საქართველოს სნეულ ეკონომიკაზე.

ამ დროს დამატებით სახელმწიფო ხარჯების გაზრდა, როცა ეკონომიკა მცირდება, ახალი ვალების აღების გარეშე შეუძლებელია. საქართველოს პარლამენტი განიხილავს ბიუჯეტის პროექტს, სადაც მომავალი წლისთვის ბიუჯეტი იღებს შიდა ვალს 600 მილიონ ლარს, საიდანაც 400 მილიონი „საყოველთაო ჯანდაცვას“, ხოლო 200 მილიონი ეკონომიკის სტიმულირებას - „იაფი სესხების“ დაფინანსებას და ა.შ. უნდა მოხმარდეს. ასევე იზრდება საგარეო ვალი 1,036 მილიარდი ლარით. საბოლოო ჯამში 2014 წელს ქვეყნის ვალი 1,636 მილიარდი ლარით მატულობს.

საბერძნეთის მაგალითი მთელი მსოფლიოს თავისტკივილია. მივყვეთ საბერძნეთს ხრამში?

არ დაგვავიწყდეს, საბერძნეთი ევროკავშირის წევრია და ბოლო წლებში ევროკავშირმა საბერძნეთს 107 მილიარდიანი ვალი ჩამოაწერა და 2014 წლამდე საბერძნეთის დასახმარებლად 237 მილიარდი ევროს ეტაპობრივად გამოყოფის გეგმაც დაამტკიცა...

ჩვენ ვინ დაგვეხმარება, ყველაზე მდიდარი ქართველი?

ისევ ელოდებიან, რომ ბიძინა ივანიშვილი საკუთარი ჯიბიდან ფულს ამოიღებს და იმით „აგულავებს“ მადლიერ ქართველ ერს?

ნეტარ არიან...