ინტერვიუ ალექსანდრე რონდელთან - ქართველი ოპოზიციონერების მოსკოვში სიარული

http://soundcloud.com/iotemi/interviu-aleqsandre-rondeltan

არჩევნებს შეწირული შეგნება

ჟურნალი "ბიზნესი და მენეჯმენტი", 2010 წელი, მაისი

 

მსოფლიოში უძლიერესი და უმდიდრესი, დემოკრატიული ღირებულებებით მართლაც სანიმუშო ქვეყნის – ამერიკის შეერთებული შტატების განვითარება მისივე მოსახლეობის სამოქალაქო პასუხისმგებლობის მაღალ დონეს უნდა უმადლოდეს. თავის დროზე ამერიკის ერთ-ერთმა ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენელმა ბენჯამინ ფრანკლინმა, რომლის სახელთანაც არის დაკავშირებული აშშ-ს დამოუკიდებლობის დეკლარაციის და კონსტიტუციის მიღება, უკვდავი ფრაზა თქვა: ქვეყნად ორი რამ არის გარდაუვალი – სიკვდილი და გადასახადები. სიკვდილს ვერსად ვერაფერი შეაჩერებს, აი, დემოკრატიულ და სამართლებრივ ქვეყნებში გადასახადების პატიოსანი გადახდა კი ისეთი ქვეყნის მშენებლობას ნიშნავს, როგორიც ამერიკის შეერთებული შტატები თუ ზოგიერთი მაღალგანვითარებული სახელმწიფოა. ამ ქვეყნებს დანარჩენ მთელ მსოფლიოსთან ერთად შორიდან შენატროდა იმ საბჭოთა კავშირის მოსახლეობაც, სადაც გადასახადების გადახდაზე თავს არავინ იკლავდა. სამაგიეროდ უფასო სწავლა, უფასო სამედიცინო მომსახურება, უფასო საგზურები წესად იყო ქცეული. თუმცა, მაინც იპარავდა თითქმის ყველა, ვისაც რაზე მიუწვდებოდა ხელი. არ ერიდებოდნენ მსოფლიოში უიაფესი ელექტროენერგიის ქურდობას თუ 5 კაპიკიანი ტრამვაით უბილეთოდ მგზავრობას. ამიტომ, ქვეყანა "უფასოდ ცხოვრებას" მიეჩვია. დრომ დაადასტურა, რომ უფასო არსად არაფერია და სახელმწიფო ბიუჯეტიდან "უფასო სიკეთეებისთვის" გადახდილ თანხას სინამდვილეში ჯერ მხოლოდ რამდენიმე კორუმპირებული ადამიანის კეთილდღეობა მოაქვს, ბოლოს კი ქვეყანას ანადგურებს. ამიტომაც, საბჭოთა კავშირის დანგრევის შემდეგ ვცდილობთ "უფასო სიკეთეების ნანგრევებიდან" ამოსვლას და თითქოს ხელისუფლებაც ამერიკული ღირებულებებისკენ მიისწრაფის, თუმცა...

გასულ თვეში, თელავში მუნიციპალური ტრანსპორტი უფასო გახდა. აქამდე თუ ავტობუსით მგზავრობა 30 თეთრი ღირდა, ამჟამად მგზავრების ნაცვლად ხარჯებს ადგილობრივი ბიუჯეტი დაფარავს. ეს კი თელავის ბიუჯეტს 2010 წელს 50 000 ლარი დაუჯდება. თელავის მუნიციპალიტეტში თუ ბენჯამენ ფრანკლინის შესახებ არაფერი გაუგიათ, არც დედაქალაქის ხელმძღვანელობა უნდა იყოს მაინცდამაინც თავისუფალი ეკონომიკის მეხოტბე – საახალწლოდ თბილისის მერიამ თბილისელებს დასუფთავების სამსახურის მიმართ დავალიანება აპატია. თბილისის ვიცე-მერმა მამუკა ახვლედიანმა საზეიმოდ ნაპატიები თანხაც დაასახელა – 18 მილიონი ლარი.

მანამდე იყო დედაქალაქში "თბილგაზის" მიმართ დაგროვილი 2,5 მილიონი ლარის პატიება, რაც 2006 წლამდე დაუგროვდა მოსახლეობას.

როგორც ბოროტი ხმები ამბობენ, როდესაც საქმე არჩევნებს ეხება, სახელმწიფოს მმართველ გუნდს ფრანკლინის სიტყვაც ფეხზე ჰკიდია და კიდევ სხვა მრავალიც. მაისის ბოლოს საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებია დანიშნული. მმართველი გუნდი დედაქალაქის მერის თანამდებობაზე კვლავ გიგი უგულავას კანდიდატურას უჭერს მხარს. ამიტომაც, თბილისელ პენსიონრებს უშუალოდ უგულავამ შესთავაზა შეღავათიან ფასად მგზავრობის ბარათები და მედიკამენტების 25 ლარიანი ვაუჩერები. ბოროტი ხმები ამბობენ – ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში ყველაზე ძნელი მოსაგები თბილისიაო და ამიტომაც, მმართველი გუნდა გამარჯვებისთვის ბიუჯეტიდან ფულის ხარჯვას არ ერიდება.

ხელისუფლება საქმით, ოპოზიცია კი ჯერ მხოლოდ სიტყვით ცდილობს "უფასო სიკეთეებით" კათილგანწყობის მოპოვებას. მაგალითად, "ქრისტიან-დემოკრატების" კანდიდატი თბილისის მერობაზე გიორგი ჭანტურია მისი არჩევის შემთხვევაში თბილისელებს წყალს უფასოდ ჰპირდება. მერე რა რომ, წყლის გადასახადი თვეში 2 ლარი და 40 თეთრი თითოეული თბილისელის სხვა ხარჯებში ზღვაში წვეთია და არც არავის გააღარიბებს – "უფასო სიკეთე" მაინც გულს უხარია...

რა მოაქვს უფასო მგზავრობას და გადასახადების პატიებას – ვინც გადახადებს პატიოსნად იხდიდა, დაფიქრდება – აქვს კი ამ ქვეყნად აზრი გადასახადების პატიოსნად გადახდას? მუნიციპალურ ტრანსპორტში დღეს მხოლოდ იშვიათად თუ გადაიხდის ვინმე საფასურს – ესეც უკვე დამკვიდრებული ნორმაა. ყვითელ ავტობუსში მკაცრი კონტროლიორები არჩევნების წინ აღარ ჩანან ხოლმე – ხელისუფლება უბილეთო მგზავრებს არ ანაწყენებს და მათგან არჩევნებში მხარდაჭერას ელოდება. შედეგად კი ხალხის გარყვნა გრძელდება. გადასახადების გადაუხდელობას მიჩვევამ და ბიუჯეტიდან ფულის ფლანგვამ რაც საბჭოთა კავშირს დამართა – კი დავინახეთ. მაგრამ უკვე დავივიწყეთ კიდეც?

ინტერვიუ თემურ იაკობაშვილთან - სახელმწიფო სტრატეგია ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ

http://soundcloud.com/iotemi/interviu-temur-iakobashviltan

ჭამაში მოსული მადა – რატომ ვაფინანსებთ "საზოგადოებრივ მაუწყებელს" და საპატრიარქოს

საზოგადოებრივი ტელევიზიის ეთერში ტრიალებს ერთ-ერთი სარეკლამო რგოლი. რეკლამის ტექსტი ასეთია: „თბილისში, ზაჰესის დასახლებაში დაიწყო მშენებლობა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის, ყოველთა დედოფლის – პანტანასას სახელობის დედათა მონასტრის. პანტანასას ღვთისმშობელი ცნობილია, როგორც ონკოლოგიურ ავადმყოფთა შემწე. შეიტანეთ თქვენი წვლილი მონასტრის მშენებლობაში. უფალმა შეგიწიროთ, პანტანასას ღვთისმშობელმა დაგლოცოთ. ზარის ღირებულება 1 ლარი“.

მშვენიერი სინთეზია - „საზოგადოებრივი მაუწყებელი“, სადაც რეკლამა გადის და საქართველოს საპატრიარქო, რომლის გარეშეც ეს სარეკლამო რგოლი არ მომზადდებოდა. მსგავსი შინაარსის რეკლამა უამრავი ტრიალებს და უამრავი ეკლესია-მონასტრის მშენებლობისთვის თუ რეკონსტრუქციისთვის ფულს ხალხს სთხოვენ, მაგრამ, ის რომ, კიბოთი დაავადებულ ადამიანებს ფული დასცინცლო, ჩემი აზრით, ყველანაირ ზღვარს გადადის. რეკლამაში გვიმტკიცებენ, რომ „პანტანასას ღვთისმშობელი ცნობილია როგორც ონკოლოგიურ ავადმყოფთა შემწე“ , თუ ცხოვრებისეულ გამოცდილებას გადავხედავთ, იმასაც გავიხსენებთ, რომ, ონკოლოგიურ დაავადების მქონე ავადმყოფი და მისი ოჯახის წევრები ასევე ცნობილები არიან, თითქმის ბოლო კაპიკს გაიღებენ, რათა ავადმყოფს სიცოცხლე გაუხანგრძლივონ. ამ დროს არც უამრავ ექიმს გამოტოვებენ და თუ ვინმე ურჩევთ, მკითხავებში სიარულასც კი არ ერიდებიან ხოლმე, სანუგეშო სიტყვის მოსასმენად. მკურნალობის ხარჯებს სასწაულად გადარჩენილ ფულს თაღლითებსაც დაუნანებლად ჩუქნიან.

მადლობა ღმერთს, მკითხავებს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტი არ აფინანსებს, მაგრამ, სამაგიეროდ თანაბრად: 25-25 მილიონით არის წელს საპატრიარქოც და „საზოგადოებრივი მაუწყებელიც“ დაფინანსებული. საგადასახადო კანონმდებლობას თუ ჩავხედავთ, საპატრიარქო უამრავი შეღავათით სარგებლობს. ჩვეულებრივი ეკონომიკური საქმიანობა, რასაც მოგება მოაქვს, თუ საპატრიარქოს ეგიდით ხორციელდება - ნაკლებად, ზოგჯერ საერთოდაც არ იბეგრება. რაც შეეხება “საზოგადოებრივ მაუწყებელს”, სხვა კომერციულ ტელევიზიებთან შედარებით მასაც გარკვეულწილად სასათბურე პირობები აქვს შექმნილი და გარდა გარანტირებული სახელმწიფო დაფინანსებისა, ჰყავს საეთერო დროის გარანტირებული მყიდველები.

მოკლედ, ასეთია რეალობა – სახელმწიფო აფინანსებს 25-25 მილიონით ამ ორ უწყებას და სამაგიეროდ რას იღებს აქედან ქვეყანა? რას და საპატრიარქოს ხშირ ჩარევას არამხოლოდ სახელმწიფო საქმეებში, არამედ თუ ზემოთ დასახელებულ რეკლამას დავაკვირდებით, ხალხისთვის ფულის თხოვნასაც. შესაბამისად, რელიგიური თემით სპეკულირება ყველაზე ხელშეუხებელი სფეროა. ამიტომაც, ხშირ შემთხვევაში კიდევ უფრო ძლიერდება სამღვდელოების გავლენა და მცირდება დემოკრატიული ფასეულობების მნიშვნელობა.

უამრავი გამოკითხვა ადასტურებს, რომ დღეს საქართველოს მოსახლეობის აზრზე ყველაზე დიდი გავლენა საპატრიარქოს აქვს. თანაც, იმდენად დიდი რომ, შეუძლია ხულიგნების უპირობო გათავისუფლება მოსთხოვოს ხელისუფლებას და თავისი გაიტანოს კიდეც. საქმე-საქმეზე რომ მიდგება, არც ვადამდელი არჩევნების იდეას ივიწყებს ხოლმე და ოპოზიციის საპროტესტო აქციების დროს, საპატრიარქოს სახელით გაკეთებულ განცხადებაში სწორედაც ვადამდელი არჩევნების იდეა იყო დასახელებული.

ახლა კი, ერთი საკითხი - რა აქვს საერთო საზოგადოებრივ მაუწყებელს და საპატრიარქოს - ბოლო წლებში ძალიან მოდური გახდა „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ ლანძღვა - ჩვენ პირველ არხს ხელფასს ვუხდით, ამიტომ ისე უნდა იმუშაოს და ის ინფორმაცია გაავრცელოს, რომელიც მის დამფინანსებელს - ხალხს სურს. ეს დაფინანსება სახელმწიფო ტელევიზიას კომერციული ტელევიზიისგან განსხვავებით თავისუფლების ხარისხს ნამდვილად უზღუდავს. ერთი მხრივ, მთავრობის წინაშეა დავალებული, რომელიც ცენტრალური ბიუჯეტიდან აფინანსებს, მეორე მხრივ კი მთელი საზოგადოების წინაშე - ვინც საკუთარი გადახდილი გადასახადებით ცენტრალურ ბიუჯეტს ავსებს. თუ გადავხედავთ სახელმწიფო ბიუჯეტებიდან დაფინასებას, ამ მხრივ, საპატრიარქო კიდევ უფრო მეტად არის საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებული. 25 მილიონს რომ რომელიმე უწყება მიიღებს, მას მართლაც მოსთხოვენ მისთვის სასურველი პოზიციის გამოხატვას. სასურველი პოზიციის გამოხატვას კი აშკარად მიაღწიეს – განაწყენებულმა „უცნობმა“ პარტიარქს შეშინებული და “პლენში აყვანილი” უწოდა, შესაბამისად, ორ დღეში საპატრიარქოსგან ვადამდელი არჩევნების ჩატარების იდეაც გაჟღერდა.

საპატრიარქომ გასულ წლებში მონარქიის აღდგენია ინიციატივაც გაახმაურა. ნათქვამი იყო, მომავალი უფლისწული საპატრიარქოს უნდა აღზარდა. შესაბამისად, მონარქიის აღდგენის შემთხვევაში საპატრიარქოს გავლენა კიდევ უფრო იზრდება ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაზე. საპატრიარქოს გავლენა კი იმდენად დიდია, ხალხის დიდმა ნაწილმა ქვეყნის ხსნის ერთადერთ ვარიანტად მიიჩნია ბაგრატიონების შთამომავალის გამეფება. აღარც ისტორიის გახსენება სურთ, როცა ტახტის მემკვიდრეები ერთმანეთს ჭამდნენ და არც ის აინტერესებს ვინმეს, ქვეყნის მმართველი დემოკრატიის მთავარი პრინციპის - არჩევნების გარეშე რომ ეყოლება ქვეყანას. სამაგიეროდ, საპატრიარქოს სახელით გამომავალი რამდენიმე ჟურნალ-გაზეთი რუსეთის არმიის ჩამოყრილ ჭურვებს ქართველთა სულის განსაწმენდელ საშუალებად წარმოაჩენენ, გმობენ დასავლურ ფასეულობებს ხალხს ჩიპიანი პასპორტით უხეთქავენ გულებს.

როგორ გავაოცეთ ანდრეი ილარიონოვი

აპრილში, საპროტესტო აქციები უკვე კარგად „გახურებული“ იყო, როდესაც საქართველოში ცნობილი რუსი ექსპერტი, პუტინის ყოფილი მრჩეველი ეკონომიკურ საკითხებში ანდრეი ილარიონოვი ჩამოვიდა და მისი მეგობრის - კახა ბენდუქიძის „თავისუფალ უნივერსიტეტში“ ლექცია წაიკითხა. ლექციის თემა „მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი“ იყო და მსმენელებიც ბლომად ვიყავით. მას შემდეგ, რაც ანდრეი ილარიონოვმა მსოფლიოში მიმდინარე ეკონომიკური მოვლენები გაარჩია, თავისი არგუმენტები წარმოადგინა, რომ ეკონომიკური კრიზისი რუსეთში ბევრად ადრე დაიწყო, ვიდრე ამერიკაში; რომ, აგვისტოს ომამდე უკვე დაწყებული იყო რუსეთის საფონდო ბირჟის დაცემა და ასე შემდეგ. ილარიონოვმა ისიც დაასაბუთა, რომ, ზოგ ქვეყანას, მაგალითად ჩინეთს, ეკონომიკური კრიზისი საერთოდ არ შეხებია და ამიტომ, მთლად გამართლებული არც არის არსებულ კრიზისს „მსოფლიო კრიზისი“ ვუწოდოთ... მოკლედ, უამრავი გრაფიკი, დიაგრამა, სხვადასხვა ქვეყნების ეკონომიკური ზრდის თუ კლების სტატისტიკა, კრიზისის დაძლევის და განვითარების სხვადასხვა ვარიანტები - ეს ყველაფერი ანდრეი ილარიონოვმა ლექციის მსმენელებს შეთავაზა. ბოლოს კი, აუდიტორიასთან კითხვა-პასუხის დროც დადგა. სხვა შეკითხვებიც იყო, მაგრამ, ალბათ ყველაზე მოულოდნელი შეკითხვა მაინც ერთ-ერთმა ქალბატონმა დაუსვა რუს ექსპერტს: რა აზრის ხართ საქართველოში საგადასახადო ამნისტიის გამოცხადების შესახებ? ილარიონოვი ცოტა დაიბნა. კი, მაგრამ, საგადასახადო ამნისტიის შესახებ არაფერი მსმენია და ვისგან მოდის ეს ინიციატივაო. ილარიონოვს მთავარი დაბნეულობა წინ ელოდა - შეკითხვის ავტორმა ინიციატივის ავტორი რომ გამნუმარტა. იდეა პატრიარქს ეკუთვნისო. კიდევ უფრო დაბნეულმა ილარიონოვმა გაოცებით მიმოიხედა: მსგავსი რამ არსად მსმენია, ან სად საგადასახადო ამნისტია და სად საპატრიარქოო? როდესაც გადაულაპარაკეს - რამდენიმე აფერისტმა ბიზნესმენმა მოინდომა სახელმწიფომ დავალიანება ჩამოაწეროს და ეს ინიციატივა საპატრიარქოს გაახმოვანებინაო, აუდიტორიაში ბევრმა სირცხვილისგან თავიც დახარა.

გვერდზე მჯდომს გადავულაპარაკე, აი, ახლა კი დაგვცინებს ეს კაცი მეთქი. „რა, არ ვართ დასაცინები?“ - მომიგო. საბედნიეროდ, ჩვენზე მეტად თავშეკავებული აღმოჩნდა ბატონი ილარიონოვი. გაიღიმა და შეკითხვის ავტორს ნაბიჯ-ნაბიჯ განუმარტა. ამნისტია დანაშაულის პატიებას ნიშნავს. საგადასახადო ამნისტია, საგადასახადო დანაშაულის, ანუ, კანონით დადგენილი გადასახადების გადაუხდელობის პატიებას ნიშნავს. ასეთი ამნისტია კი ქვეყანაში სამართლებრივი პრინციპების ჩამოყალიბებას ხელს არ შეუწყობს. როდესაც ერთი გადამხდელი პატიოსნად იხდის გადასახადებს, მეორე კი ბიუჯეტს კუთვნილს არ გადაუხდის, პატიოსანი გადამხდელი დაზარალებული რჩება. ამიტომ, სანამ დანაშაულის პატიებას ასე მარტივად გადაწყვეტს სახელმწიფო, კარგად უნდა აწონ-დაწონოს, სხვა პატიოსანი გადამხდელებიც არ „გაებუტონ“ ბიუჯეტს.

კითხვის დამსმელმა ქალბატონმა ალბათ გაიგო პასუხის შინაარსი, აღარ გაუგრძელებია საპატრიარქოს იდეის ირგვლივ მსჯელობა. ალბათ, ბატონმა ილარიონოვმაც გაიგო, რა მენტალიტეტის ხალხიც ცხოვრობს მისი მეგობრის - კახა ბენდუქიძის სამშობლოში. სხვა რა სიახლე გაიგო ანდრეი ილარიონოვმა არ ვიცი, მაგრამ, მე კი ხშირად ვხედავ რეკლამებს “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” ეთერში, სადაც ხალხს სხვადასხვა ეკლესია-მონასტრების მშენებლობა-რეკონსტრუქციის სახელით ფულს სთხოვენ. მაგრამ, ამასწინათ ვნახე რეკლამა. ბიუჯეტიდან 25 მილიონი ლარით დაფინასებული საპატრიარქო, რომელსაც მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან დამატებით 500 ათასი ლარი მისცეს, აქედან 300 ათასი სწორედ საპატრიარქოს ტელევიზიისთვის, მაინც “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” ეთერით ითხოვს ფულს:

თბილისში, ზაჰესის დასახლებაში დაიწყო მშენებლობა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის, ყოველთა დედოფლის – პანტანასას სახელობის დედათა მონასტრის. პანტანასას ღვთისმშობელი ცნობილია, როგორც ონკოლოგიურ ავადმყოფთა შემწე. შეიტანეთ თქვენი წვლილი მონასტრის მშენებლობაში. უფალმა შეგიწიროთ, პანტანასას ღვთისმშობელმა დაგლოცოთ. ზარის ღირებულება 1 ლარი. 

 

ინტერვიუ ბექა მინდიაშვილთან

საქართველოს რეგიონულ რადიოსადგურთა ქსელი (GRRN), 

გადაცემა "მთელი კვირა", 2009 წლის ნოემბერი

გასულ კვირას, საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი კიდევ ერთხელ მოექცა ყურადღების ცენტრში. ილია მეორის მისამართით რამდენიმე ადამიანმა 27 შეკითხვა ჩამოაყალიბა და პატრიარქისგან ამ შეკითხვებზე პასუხის გაცემა მოითხოვა. ზუსტად იგივე ადამიანებმა 14 შეკითხვა ხელისუფლების მისამართითაც შეადგინეს.

პატრიარქისგან და ხელისუფლებისგან პასუხების გაცემის მოთხოვნას ინტერნეტის სოციალურ ქსელში - ფეისბუქში - ორიოდე დღეში 235 მხარდამჭერი შეუერთდა. საყურადღებოა, რომ 235 ხელმოწერის შეგროვება მხოლოდ ინტერნეტში მოხერხდა და ხელისუფლების თუ საპატრიარქოს მიმართ შეკითხვებზე პასუხის მიღების მსურველები ქუჩა-ქუჩა არავის უძებნია.

შეკითხვების ერთ-ერთი ავტორი თეოლოგი ბექა მინდიაშვილი გახლავთ, რომელიც თანამოაზრეებთან ერთად საპატრიარქოს წარმომადგენლების და მათი მხარდამჭერების რისხვის ობიექტი გახდა. შეკითხვების ავტორები და ამ შეკითხვებზე პასუხის მიღების მსურველი 235 ადამიანი არც საზოგადოების ნაწილად და არც ანგარიშგასაწევ ძალად არ მიაჩნიათ საპატრიარქოს წარმომადგენლებს. აგრესიულია პოლიტიკოსთა თითქმის მთელი შემადგენლობა - პატრიარქის მიმართ შეკითხვა პოლიტიკოსებს არასდროს უჩნდებათ.
კონკრეტულად რას შეეხება შეკითხვები და რა გახდა პატრიარქისთვის ამ ფორმით მიმართვის მიზეზი - ბექა მინდიაშვილი რადიოჟურნალ „მთელ კვირას" ექსკლუზიურ ინტერვიუში ესაუბრა.

- ვისი იდეა იყო „შეკითხვები პატრიარქს" და რა შედეგს ელოდებით ამ შეკითხვებით?

- შეკითხვები წლების განმავლობაში არსებობს საპატრიარქოს მიმართ, ვინაიდან საპატრიარქო არის ყველაზე უფრო დახშული, ყველაზე დახურული ინსტიტუტი საქართველოში. ეს წლების განმავლობაში გრძელდება. ამ თვალსაზრისით დახშულია ელექტრონული მედია.

თუ კი, ვთქვათ, საპატრიარქოსთან ან რელიგიურ თემასთან გვაქვს საქმე, მხოლოდ პანიგირიკული ხასიათი აქვს ამა თუ იმ მედია პროდუქციას. ბეჭდვითი მედიაც ამ თვალსაზრისით ტაბუირებულია. ვინაიდან, ეს შეკითხვები არის პასუხგაუცემელი, მას შემდეგ რაც გაიხსნა ინტერნეტ-სივრცე, სადაც ცენზურა არ მოქმედებს, შემოვიდა სოციალური ქსელების კულტურა და შესაძლებელი გახდა დისკუსიების გამართვა - ეს შეკითხვები გახდა მსჯელობის და დისკუსიის საგანი.

შესაბამისად, ჩამოყალიბდა შეკითხვების მთელი სპექტრი და დაახლოებით 30 კაციანმა ჯგუფმა მოვახდინეთ ამ შეკითხვების ფორმულირება თემების მიხედვით. თემები არის დაკავშირებული საბჭოთა მემკვიდრეობასთან - ანუ რა ურთიერთმიმართებები არსებობდა საბჭოთა ხელისუფლებას და ეკლესიას შორის; რა ურთიერთკავშირი არსებობდა ტოტალიტარიზმის ეპიცენტრს - „კა-გე-ბე"-ს და საპატრიარქოს შორის და უშუალოდ პატრიარქს შორის;
შეკითხვები დაკავშირებულია ბოლო პერიოდში გააქტიურებულ ურთიერთობებთან რუსეთის ხელისუფლებასთან და რუსეთის საპატრიარქოსთან, რომელიც უკვე ცნობილია და დოკუმენტურად არის დადასტურებული, რომ რუსეთის ეკლესიის პირველი იერარქები თანამშრომლობდნენ და დღესაც თანამშრომლობენ რუსეთის სპეცსამსახურებთან; რუსეთის ეკლესია დღესაც აქტიურ იდეოლოგიურ იარარად გამოიყენება რუსეთის ხელისუფლების მიერ როგორც საერთაშორისო ასპარეზზე, ასევე შიდა პოლიტიკურ სივრცეშიც;

დასმული შეკითხვები ასევე დაკავშირებულია საპატრიარქოს კორუფციულ საქმიანობასთან; ასევე ზოგადად, საპატრიარქოსტან მიმართებაში ქრისტიანულ მორალთან და ჰუმანიზმთან. მაშინ, როდესაც წლების განმალობაში ვაწყდებით ძალადობას საპატრიარქოს სახელით მოქმედი სასულიერო პირებისა თუ ჯგუფების მიერ - სხვა რელიგიური გაერთიანებების მიმართ თუ განსხვავებული ცხოვრების წესის მქონე ადამიანების მიმართ. გნაბავთ, გავიხსენოთ „ჰელოვინის" აღნიშვნა ახალგაზრდების მიერ, რომელიც სასტიკად იქნა ძალადობრივი გზით დარბეული და აღკვეთილი „მართლმადიდებელ მშობელთა კავშირის" მიერ. ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს ადამიანებს და არანაირი შეფასება ამ ქმედებას არ მოჰყოლია არც საპატრიარქოს მხრიდან და სხვათა შორის, არც ხელისუფლების მხრიდან.

შეკითხვები არის ასევე დაკავშირებული იმასთან, თუ რატომ აძლევს საქართველოს საპატრიარქო შესაძლებლობას რუსეთის საპატრიარქოს - გამოიყენოს აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის ტერიტორია თუ მრევლი, რუსეთის პოლიტიკური ინტერესების სასარგებლოდ და რატომ არ გმობს ამას ღიად და სააჯროდ.

- დაგმობა მოიტანს რაიმე შედეგს?

- ამ შემთხვევასი დაგმობა მოიტანს იმ შედეგს, რომ საპატრიარქო ერთი მხრივ დისტანცირებას მოახდენს რუსულ პოლიტიკურ ინტერესებთან და მეორე მხრივ, საპატრიარქო რაღაცნაირად უფრო ფოკუსირებული გახდება უშუალოდ მართლმადიდებელ ოსებთან და მართლმადიდებელ აფხაზებთან დიალოგზე, საითაც მას არ გადაუდგამს წლების განმავლობაში ნაბიჯი. ესეც იწვევს ერთ შეკითხვას.

თუკი, 90-იან წლებში, მაშინ როდესაც გაჩაღებული იყო ანტიოსური კამპანია და მთელი საქართველოს ტერიტორიაზე იდევნებოდნენ ოსი ეროვნების მოსახლეობა, მაშინ როდესაც აფხაზებს „აფუებს" და „ჩამოთესლილებსაც" კი უწოდებდნენ, თუკი მაშინ, გამსახურდიას პერიოდში, არ აღუდგა წინ ამგვარ მასობრივ ქსენოფობიურ გამოვლინებებს საქართველოს საპატრიარქო, რატომ ფიქრობს რომ ის სამშვიდობო ხიდების გადებას მოახერხებს რუსეთთან და რაღაცნაირად ის აღადგენს კავშირებს რუსეთის ხელისუფლებასთან?

რუსეთის ხელისუფლების და რუსული ეკლესიის ერთადერთი ინტერესი არის, პირობიტად რომ ვთქვათ აღმართოს რუსული დროშა თბილისის თავზე. ამ რეალობას რომ არ ითვალისწინებს საქართველოს საპატრიარქო - ესეც ბადებს კითხვებს მის ინტერესებთან დაკავშირებით.

შეკითხვები არის დაკავშირებული წლების განმავლობაში ეკლესიის კომერციულ საქმიანობასთან. ვაწყდებით ფაქტებს, როდესაც კორუფციულ სახეს იძენს სასულიერო პირების, მაღალი იერარქების მიერ ეკონომიკურ პროცესებში ჩარევა. იქნება ეს ჰუმანიტარული ტვირთის სახით შემოტანილი და აქ კომერციულ ფასებში გაყიდული საქონელი თუ სხვა საქმიანობები.

- თქვენს საწინააღმდეგოდ გამოთქმულ მოსაზრებებში ასეთი არგუმენტიც მოჰყავთ ხოლმე: რატომ ახლა, რაღა მაინცდამაინც ახლა გააქტიურდა საპატრიარქოს წინააღმდეგ ეს ჯგუფი, ვინც საპატრიარქოს შეკითხვებით მიმართა?

- ჩემი პასუხი ამასთან დაკავშირებით ძალიან მოკლეა. იმის გამო, რომ წლების განმავლობაში, მთლიანად დახშული იყო ყველა მედია საშუალებები; იმის გამო, რომ თუნდაც 2004 წელს სასულიერო სემინარიის და აკადემიის სტუდენტები ვსვამდით დაახლოებით ანალოგიურ შეკითხვებს საპატრიარქოსთან დაკავშირებით და ჩაიხშო მთლიანად ჩვენი ეს მოძრაობა. იდებვებოდნენ კიდეც სტუდენტები. რამდენიმეს, ამის გამო ფიზიკური შეურაცხყოფაც მიაყენეს. განდევნეს სასულიერო აკადემიიდან და სემინარიიდან. დასაჯეს მღვდლები. მათ შორის იყო ბასილ კობახიძე, დეკანოზი ზაზა თევზაძე, ვინც მხარი დაგვიჭირა.

მთლიანად, ხელისუფლების აქტიური მხარდაჭერითაც კი მოხდა არსებული პრობლემების დადუმება და მიყუჩება. ბოლო 5 წლის განმავლობაში საერთოდ ვერსად ვხვდებოდით ამ თემებზე საუბარს. ბოლო პერიოდში შესაძლებლობა მიეცათ ადამიანებს, რომლებიც ინტერესდებიან ამ საკითხებით, გამოხატონ საკუთარი პოზიცია ინტერნეტ-მედიის საშუალებით, ჩემთვის ეს არსი ერთი ახსნა - რის გამოც სწორედ ახლა მოხდა ამ შეკითხვების ფორმულირება და გასაჯაროვება.

ვიმეორებ, ეს შეკითხვები არსებობდა წლების მანძილზე. ეს არის წლების მანძილზე პასუხგაუცემელი შეკითხვები. შეკითხვები დაკავშირებული წარსულთან და აწმყოსთან.

მაგრამ, ხაზგასასმელია ისიც, რომ, საზოგადოების ერთი ნაწილი ამას აღიქვამს როგორც ეკლესიის წინააღმდეგ და მართლმადიდებლობის წინააღმდეგ გაჩაღებულ კამპანიად. აყალიბებს რაღაც შეთქმულების თეორიებს აბამს ამ პროცესს.

მე კი ვფიქრობ, რომ ჩემთვის ეს არის ბრძოლა - არ შემეშინდება ამ სიტყვისა - ბრძოლა მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის, ბრძოლა ქრისტიანობისთვის და არ აპირიქით. შეუძლებელია ეკლესია დაკავშირებული იყოს უსამართლობასთან, შეუძლებალია ეკლესია ერთი მხრივ მსახურებდეს სიმართლის მზეს - როგორც წმინდა მამები უწოდებენ ქრისტეს და მეორე მხრივ მსახურებდეს ბოროტების იმპერიას. ეს ორი რამ შეუთავსებელია.

- იყო ასევე „შეითხვები ხელისუფლებას". ამ შეკითხვებით არავინ გაღიზიანებულა. არადა ამ შეკითხვების ავტორები და ხელისმომწერები ერთი და იგივე ხალხია... თქვენი კომენტარი როგორია ამ შემთხვევაში?

- ერთი ფაქტორი ალბათ არის ის, რომ ხელისუფლების კრიტიკა არ არის უჩვეულო რამ. მაგრამ, საპატრიარქოს ნებისმიერი სახით კრიტიკა ყოველთვის განიხილებოდა საპატრიარქოს და ასევე მთელი პოლიტიკური სპექტრის მიერ როგორც შეურაცხყოფა, კადნიერება, სატანიზმი და ასე შემდეგ. მე ერთ ფაქტს შეგახსენებთ, როდესაც 2005 წელს საქართველოს სახალხო დამცველმა ისაუბრა ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის ურთიერთობის ფორმაზე, ისაუბრა იმაზე, რომ ის შეღავათები გათვალისწინებული უნდა იყოს რელიგიური უმცირესობებისთვისაც, რომელიც მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის არსებობს არსებობს საკონსტიტუციო შეთანხმების შესაბამისად. ისაუბრა იმაზე, რომ უნდა დაუბრუნდეს ქონება რელიგიურ გაერთიანებებს, რომლებსაც საბჭოთა პერიოდში ჩამოერთვა - პარლამენტმა დემარში მოუწყო ამის გამო საქართველოს სახალხო დამცველს. ეკლესიის მხრიდან და მთელი პოლიტიკური სპექტრის მხრიდანაც ეს შეფასდა როგორც შეურაცხყოფა მართლმადიდებელი ეკლესიისა.

- ეს რა ქონება იყო, მართლმადიდებელ ეკლესიას სხვა კონფესიების მიმდევართა ქონება აქვს ხელში ჩაგდებული?

- პრობლემა ორმხრივია. სხვათა შორის ეს შეკითხვა არის დასმული გაგზავნილ შეკითხვებში როგორც პატრიარქის მიმართ, ასევე ხელისუფლების მიმართ. კათოლიკურ ეკლესიასთან მიმართებით შეიძლება ითქვას, რომ ისტორიულად 5 კათოლიკური ტაძარი
დღეს მართლმადიდებელი ეკლესიის კუთვნილებაშია. ეს არის ცხადი უსამართლობა! ვისაც კი ეჭვი ეპარება, რომ ეს კათოლიკური ეკლესიის ისტროიული მემკვიდრეობაა, საკმარისია შეათვალიეროს ბათუმის აწ უკვე მართლმადიდებლური ტაძარი, რომელიც თავის დროზე ზუბალაშვილების მიერ არის აგებული. მისი არქიტექტორული იერსახე მთლიანად კათოლიკურია, ისევე როგორც გორის, ქუთაისის, უდეს და ივლიტის ტაძრები, სადაც კათოლიკე სასულიერო პირების საფლავებია, კათოლიკური სკულპტურებია. ეს ერთი მხარე.

მეორე მხარე დაკავშირებულია სომხური სამოციქულო ეკლესიის ქონების და მემკვიდრეობის დაბრუნებასთან. სომხური სამოციქულო ეკლესია ითხოვს ექვს ტაძარს საქართველოს ტრერიტორიაზე. უმოქმედოა ეს ტაძრები. მე ვფიქრობ რომ 1995-1996 წლებში იყო მცდელობა ამ ტაძრების დასაკუთრებისა საპატრიარქოს მხრიდან, მაგრამ, მე ვფიქრობ რომ მაშინ ვერ მოხერხდა ეს, ვინაიდან სომხური თემი გაცილებით ძლიერია საქართველოში, ვიდრე კათოლიკური თემი და გაცილებით უფრო მეტი მხარდაჭერა გამოხატეს უშუალოდ სომხეთის მხრიდან. იყო მცდელობა, რომ ჩატარებულიყო წირვა. მაგალითად, ნორაშენის ტაძარში, რომელიც ლესელიძის ქუჩაზე დგას და ამის შემდეგ ეს საკითხი დაიხურა. 1995 წლიდან ფაქტობრივად, ტაბუ ადევს ამ საკითხს.

ამ პროცესში უნდა ითქვას ისიც, რომ ეს ტაძრები ინგრევა. ეს არის თბილისის არქიტექტურული მშვენებები. 2 ტაძარია უკვე დანგრეული. ერთი 1989 წელს დაინგრა, მეორე სულ ახლახანს, ერთი თვის წინ - მოღნისის სომხური ტაძარი. გუმბათი ჩამოენგრა.

ეს არის სახელმწიფოს უნიათობის და საქართველოს საპატრიარქიოს შეუწყნარებლობის შედეგი. სახელმწიფოს უნიათობაში ვგულისხმობ იმას, რომ მას არ შეუძლია გადადგას ნაბიჯი - აღადგინოს სამართლიანობა საპატრიარქოს უსამართლო დამოკიდებულების წინააღმდეგ. ვინაიდან მას ჭირდება საპატრიარქოს ავტორიტეტი მისი ლეგიტიმაციის გასამყარებლად, განსაკუთრებით წინასაარჩევნო პერიოდში და ყოველთვის ერიდება ამ საკითხებს. მეორე მხრივ, საპატრიარქო აბსოლუტურ შეუწყნარებლობას გამოხატავს ამ საკითხების მოგვარებასთან დაკავშირებით. ეს არის ჩუმი ვანდალიზმი, რომელიც ანგრევს ამ ისტორიულ და კულტურულ მემკვიდრეობას. ეს არის არა მხოლოდ სომხების კუთვნილება. ეს არის თითოეული მოქალაქის კუთვნილება და მას მოვლა-პატრონობა ჭირდება.

- შეკითხვებში საუბარია აგრეთვე გაიოზ კერატიშვილის ამბავზე - შეეხო თუ არა პირადად კათალიკოს-პატრიარქი მის საქმეს, რომ ჩამოეცილებინათ პატრიარქის პოსტზე მისი მოხვედრისგან და მოხდა მისი გადასახლება; ასევე შეკითხვებში არის მოყვანილი, რომ პატრიარქის მხიდან ხდებოდა „თვითმფრინავის ბიჭების" ბრალდების დამძიმება; ასევე შეკითხვე შეეხება რატომ არ დაიცვა პატრიარქმა მღვდელი ჩიხლაძე... ეს უკვე ჩავლილი ამბებია, მათი გადამოწმება კი რთული. ამიტომ, ხომ არ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ წინასწარვე განზრახულია პატრიარქის კომპრომეტაცია?

- „თვითმფრინავის ბიჭებბზე" არ არის ლაპარაკი... აქ ლაპარაკია, რატომ არ დაიცვა პატრიარქმა მღვდელი თეოდორე ჩიხლაძე, რომელიც სრულიად უდანაშაულო იყო და ეს ყველამ კარგად იცის. არსებობს ჩანაწერი, სადაც პატრიარქი საუბრობს იმაზე, რომ ერთადერთი იარაღი მღვდლისა, უნდა იყოს ჯვარი. ამით რაღაცნაირად ადასტურებს იმას, რომ მღვდელს ჰქონდა იარაღი და ამ ჯგუფთან გარეული იყო...

- პატრიარქს ეს პირდაპირ ხომ არ დაუდასტურებია?

- სწორედ ამიტომ არის შეკითხვა დასმული, რომ გამოხატოს პატრიარქმა თავისი პოზიცია. თუ ეს ასე არ იყო, უნდა დაასაბუთოს. ეს არის შეკითხვები, რომელიც არ ხუნდება. ისევე, როგორც არ შეიძლება შეკითხვები გახუნდეს რომელიმე ავტორიტარ მმართველთან მიმართებაში; როგორც არ შეიძლება გახუნდეს შეკითხვები იმასთან დაკავშირებით, თუ რატომ მოხდა 7 ნოემბერს ამ ფორმით და ასე სასტიკად მომიტინგეების დარბევა; ასევე არ შეიძლება გახუნდეს ნებისმიერი შეკითხვა მოქმედი პატრიარქისადმი, რომელიც წარმოიშვა მისი პატრიარქობის ჟამს.

თუმცა, ზოგადად, ისტორიული შეფასება უნდა მიეცეს საბჭოთა ხელისუფლებასთან ეკლესიის ურთიერთმიმართებას. განსაკუთრებით 1943 წელს... ჩვენ როდესაც ვსაუბრობთ ამ საკითხებზე, ერთი მთავარი სურვილი გვამოძრავებს: ეს სურვილი არის ეკლესიის იმ ნაშთებისგან გათავისუფლება, რასაც საბჭოურობა ჰქვია, რასაც ტოტალიტარული კულტურა ჰქვია. მიზანი ამ შეკითხვებისა იყო სწორედ ის, რომ ეკლესია დაბრუნებოდა სახარებისეულ სწავლებას: ეს მორწმუნე ადამიანებისთვის; მეორე მხრივ კი, გათავისუფლებულიყო საბჭოთა მემკვიდრეობისაგან. სწორედ ეს ამ შეკითხვების ცენტრალური ხაზი.

- თქვენს ოპონენტებს ასეთი არგუმენტიც მოჰყავთ ხოლმე: უნდოდა თუ არა, დრო იყო მაშინ ისეთი და პატრიარქი იძულებული იყო ეთანამშრომლა საბჭოთა სუკთან. სამაგიეროდ, იმ ფარგლებში დაეცვა ქრისტიანობა, ქრისტიანი ადამიანი. ეს თანამშრომლობა თითქოს არც არის გამორიცხული და კანონზომიერადაც მიაჩნიათ ხოლმე.

- ეს პრობლემა, თანამშრომლობა საბჭოთა სამსახურებთან - არსებობდა საბჭოთა დროს ყველა რელიგიურ 

გაერთიანებასთან მიმართებაში და არსებობდა აღმოსავლეთ ევროპულ სივრცეში - ასევე რელიგიურ გაერთიანებებთან დაკავშირებით. 1997 წელს, რუმინეთის პატრიარქმა თეოკითისტმა განაცხადა, რომ ის მართლაც თანამშრომლობდა სპეცსამსახურებთან, ტოტალიტარულ სისტემასთან; ვერ ახერხებდა მორწმუნეების დაცვას; მოინანია ეს ფაქტი და გადადგა. თუმცა, ამას მოჰყვა საპირისპირო ნაბიჯი საზოგადოების მხრიდან. მრევლმა მოსთხოვა მას, ამ გმირული აღიარების გამო, დარჩენილიყო მის სულიერ ლიდერად. მსგავსი ნაბიჯი არ გადაუდგამს საქართველოს საპატრიარქოს არასოდეს. იყო დასმული ეს შეკითხვა 1995 წლის გაფართოვებულ კრებაზე, თუმცა, ამ საკითხზე მსჯელობა იქვე მოკვდა. განაცხადეს რამდენიმე სასულიერო პირმა, რომ თანამშრომლობდნენ სპეცსამსახურებთან, მაგრამ ამას არ მოჰყოლია აღიარება უშუალოდ პატრიარქის მხრიდან.

- რა იცვლება ამ აღიარებით?

- იცვლება მთავარი რამ, რაც უკვე ვთქვი: შეუძლებელია ერთი მხრივ მსახურებდე განსხეულებულ პოლიტიკურ, მორალურ თუ რელიგიურ ბოროტებას და მეორე მხრივ იდგე ქრისტეს საკურთხევლის წინაშე. ჩვენ როდესაც ვსაუბრობთ ამ საკითხებზე, ნიმუშად ქრისტიანობისა და მართლმადიდებლობისა, ვიღებთ ამბროსი ხელაიას მაგალითს; გრიგოლ ფერაძის უშეღავათო დამოკიდებულებას ფაშისტურ რეჟიმთან - როდესაც მან, არცერთი კონფორმისტული ნაბიჯი არ გადადგა ფაშისტურ რეჟიმთან სათანამშრომლოდ. ამბროსი ხელაიამ უკვდავი სიტყვები დაუტოვა ისტორიას, რომ მისი სული ღმერთს ეკუთვნის, სხეული სამშობლოს და ლეში კი კომუნისტებისთვის მიმიგდიაო...

ასეთი სულისკვეთება უნდა ყოფილიყო განმსაზღვრელი ეკლესიისთვის. ეკლესიას ვერავინ ვესასოდეს ვერ მოერევა - მორწმუნე ადამიანისთვის ეს ასეა. ვინაიდან ეკლესიის სხეული არ არის მხოლოდ ადამიანური, სოციალური სხეული. ეს არის ღვთაებრივი სხეული, ეს არის ქრისტეს სხეული - რელიგიური სწავლებით. შეუძლებელია მას მოერიოს რაც არ უნდა დიდი იმპერია იყოს, რაც არ უნდა უზარმაზარ მილიტარისტულ ძალას ფლობდეს ის. ამიტომ, აქ, ამ თანამშრომლობაში ვხედავ მხოლოდ და მხოლოდ მერკანტილურ კომფორმიზმს და არა იმას, რომ რაიმე სახით გადარჩენილიყო ეკლესია. კონფორმიზმი გამოიხატებოდა კონკრეტული ფორმებით. პრივილეგიებით სასულიერო პირებისადმი საბჭოთა პერიოდში. ძვირფასი მანქანები მაშინაც ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი იყო... იყვნენ უზრუნველყოფილი ცხოვრებით. აქ მერკანტილიზმია მთავარი და არა ეკლესიის გადარჩენის სურვილი.

- შეკითხვები ასევე შეეხება ლუსტრაციის კანონს. ეს საკითხი დაყენებულია როგორც პატრიარქის მიმართ დასმულ შეკითხვებში, ასევე ხელისუფლების მისამართით დასმულ შეკითხვებშიც. რატომ აქამდე არ მოხდა ამ კანონის მიღება; თქვენი აზრით, ლუსტრაცია ხელისუფლებას უფრო აშინებს თუ ეკლესიას?

- უმთავრესი ნაწილი, როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ საბჭოთა მემკვიდრეობის დაძლევაზე არის სწორედ ლუსტრაციის გზის არჩევა. ლუსტრაცია უნდა ეხებოდეს როგორც სასულიერო პირებს, ასევე მთელ პოლიტიკურ სპექტრს. ეს მართლაც სერიოზული და დამაფიქრებელი შეკითხვაა. ვინაიდან ხელისუფლებას და მთელ პოლიტიკურ სპექტრს ერთი მხრივ ჭირდება ეკლესია დღესდღეობით მისი პოლიტიკური არსებობისთვის; ჭირდება იმისთვის, რომ გამყარებული იყოს მისი ლეგიტიმაცია - ეს შევარდნაძის პერიოდიდან მოყოლებული ტრადიციაა. შეიძლება ლუსტრაციის დაწყება სწორედ ამის გამოც არ აძლევდეს ხელს, ვინაიდან, ლუსტრაცია ნიშნავს იმას, რომ ძალიან ბევრი ადამიანი გამოაშკარავდება, ვინც თანამშრომლობდა სპეცსამსახურებთან;

მეორე მხრივ, თვითონ პოლიტიკურ სპექტრში რა ურთიერთმიმართებებია ჩამოყალიბებული დღესდღეობით - ჩემთვის ეს უცნობია. მაგრამ, ამ თვალსაზრისით ასეთი სტერეოტიპი არსებობს, საკმაოდ არგუმენტირებულიც - „ყოფილი სუკის აგენტები არ არსებობენ". შესაბამისად, ამ კუთხით რა პრობლემებს წავაწყდებით, ჩვენ ხომ არ ვიცით. ამიტომაც, რელიგიურ ნაწილს რომც დავანებოთ თავი, წმინდა პოლიტიკური თვალსაზრისითაც შესაძლოა მიუღებელი იყოს როგორც ხელისუფლების, ასევე მთლიანად პოლიტიკური სპექტრისთვის ამ პროცესის დაწყება.

- ამ შეკითხვების ღიად დასმით - რა შედეგი მიიღეთ შეკითხვების ავტორებმა, ან ქვეყანამ რა შედეგი მიიღო აქედან?

- შედეგებზე თუ ვილაპარაკებთ, უმთავრესი რაც ჩვენ დავინახეთ არის ის, რომ საპატრიარქო არის მთლიანად მოწყვეტილი და აცდენილი თავის საფუძველს - ქრისტიანობას. ვინაიდან, ამ შეკითხვების პასუხად ჩვენ გვითხრეს, რომ ჩვენ არა ვართ საზოგადოების წევრები, ფაქტობრივად, ჩვენ არა ვართ ადამიანები. ახლა რომ იყოს შუასაუკუნეები, საპატრიარქო ალბათ, ჩვენი ფიზიკური დასჯის მოთხოვნითაც გამოვიდოდა.

ამიტომ, ჩვენ კიდევ უფრო მეტი უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ ეს რეალობა შეიცვალოს. მე ვფიქრობ, რომ ეს შეკითხვები სამომავლოდ იქნება მყარი საფუძველი როგორც საჯარო სივრცის, პოლიტიკური სივრცის დესაკრალიზაციისთვის, გაჯანსაღებისთვის, ასევე ეკლესიაში რეფორმების წამოსაწყებად. ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი თემა. მე დარწმუნებული ვარ, რომ თვითონ ეკლესიიის შიგნით არიან ადამიანები, რომლებიც ემზადებიან სამომავლოდ ეკლესიაში ქრისტიანული რეფორმების ჩასატარებლად. ასევე არიან ადამიანები პოლიტიკურ სპექტრში, როგორც ხელისუფლებაში, ასევე ოპოზიციაში, რომელთაც აღარ სურთ გამუდმებით სერვილისტურ, მონურ დამოკიდებულებაში იყვნენ საპატრიარქოს და პატრიარქის მიმართ. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც პატრიარქი ღიად გამოხატავს თავის პოლიტიკურ ინტერესს იმასთან დაკავშირებით, რომ საერო ხელისუფლება მისი წიაღიდან უნდა წარმოიშვას. ვგულისხმობ კონსტიტუციური მონარქიის აღდგენაზე მის მიერ გაკეთებულ განცხადებებს. პატრიარქს სურს რომ ის იყოს უზენაესი ხელისუფალი. რელიგიური ხომ არის და სურს იყოს ასევე საერო უმაღლესი ხელისუფალი. ეს განცხადება სხვას არაფერს ნიშნავდა.

კიდევ ერთი, ძალიან მნიშვნელოვანი დეტალი ამ განცხადებასთან დაკავშირებით იყო ის, რომ უფლისწული უნდა აღზრდილიყო პატრიარქის კარზე, ხოლო მანამდე მეფის - რეგენტის უფლებით ესარგებლა პატრიარქს. ეს ნიშნავს, რომ მას უნდა ესარგებლა მეფის უფლებით.

თავი რომ დავანებოთ იმას, რა დამოკიდებულება აქვს დღეს რეალურად საპატრიარქოს რუსეთთან; მაშინ, როდესაც რუსეთის მიერ ოკუპირებულია საქართველოს ტერიტორიის თითქმის 20 პროცენტი; მაშინ, როდესაც რუსეთის პრეზიდენტი აცხადებს, რომ საქართველოს პრეზიდენტი პოლიტიკური გვამია; ამ ფონზე, კი პატრიარქი აკეთებს განცხადებას, რომ რუსეთის პრეზიდენტი საქართველოს მიმართარის კეთილგანწყობილი - ჩემთვის კითხვები აღარ რჩება იმასთან დაკავშირებით, თუ რომელ პოლიტიკურ ორბიტას მიეკუთვნება დღეს საქართველოს საპატრიარქო.

ბოლშევიზმის აჩრდილი დღევანდელ საქართველოში

"კვირის პალიტრა" 2008 წლის თებერვალი

„ბოლშევიზმი არის შავი ჭირი და მისკენ გახედვაც არ შეიძლება,“ - ედუარდ შევარდნაძე ზოგჯერ სიმართლესაც ამბობდა ხოლმე. ბოლშევიზმს ებრძოდა მთელი მსოფლიოს პროგრესული ხალხი. ამ შავ ჭირთან ბრძოლას საქართველოდანაც უამრავი ნიჭიერი ადამიანი შეეწირა...

ბოლშევიკებმა საქართველოში მოღვაწეობა კერძო საკუთრების დარბევით და ხალხის „გაკულაკებით“ დაიწყეს. იმ დროიდან ხალხს ჩაუნერგეს, რომ მდიდარი ადამიანი არის „ხალხის მტერი“, ქვეყანაში მდიდარი უნდა იყოს მხოლოდ სახელმწიფო და სამაგიეროდ „ხალხის მეგობარი“ ხელისუფლება საკუთარ მოქალაქეებს უფასო ჯანდაცვას, უფასო საგზურებს და მსგავს ღონისძიებებს არ მოაკლებს. ბოლშევიზმი და სოციალიზმი რომ შავი ჭირი და გადამდები დაავადებაა, ბოლო წლების საქართველოშიც გამოჩნდა. კონსტიტუციით დადგენილ არჩევნებს ვინ დაეძებს, ბოლო წლებში ქვეყანამ არაერთი ვადამდელი არჩევნებიც გადააგორა. სოციალიზმის ბაქტერიებიც სწორედ წინასაარჩევნოდ გააქტიურდება ხოლმე. ბოლოს, 2008 წლის ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნების წინ ამომრჩევლისთვის „უფასო ბედნიერება“ ისევ ერთ-ერთი სასურველი დაპირება აღმოჩნდა. ბადრი პატარკაციშვილის ამომრჩეველი 140 846 ადამინი ისევ სამადლოდ გადმოგდებული ლუკმის მომხრე იყო. პატარკაციშვილის საარჩევნო პროგრამა მოსახლეობისთვის კომუნალური გადასახადების გადახდას ითვალისწინებდა. თუმცა, რატომ, რისთვის უნდა გადაიხადოს სახელმწიფომ ჩემი დახარჯული დენის, გაზის თუ წყლის გადასახადი ჩემთვის გაუგებარია.

შალვა ნათელაშვილმა კიდევ ერთხელ შეახსენა საკუთარ მხარდამჭერებს, რომ `მდიდარი კაცი ცუდია, ამიტომ მათ კეთილი უნდა ინებონ და 2 წლის მანძილზე დანარჩენ მოსახლეობას გადაუხადონ კომუნალური გადასახადები, ხოლო იმ მეწარმეებმა, რომლებიც ბინებს აშენებენ, კეთილი უნდა ინებონ და ყოველ აშენებულ კორპუსში 2 სართული უბინაო ხალხს უფასოდ უნდა დაურიგოს. ამ მოწოდებამ კი ქართველ ლეიბორისტთა ლიდერს 128 589 ხმა მოუტანა.

რეიტინგის მოსაპოვებლად სოციალისტური ლოზუნგები ყველაზე ეფექტიანია. რაოდენ სავალალოც არ უნდა იყოს, ამ აზროვნების შენარჩუნებას ოპოზიციასთან ერთად თავად ხელისუფლებაც ხელს უწყობს. „ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ, კახა ბენდუქიძის წყალობით ქვეყანამ ლიბერალური კურსი აიღო, მაგრამ პოსტ-საბჭოთა ქვეყნისთვის სოციალისტურ-ბოლშევიკური იდეოლოგიის დავიწყება საკმაოდ რთულია - საბჭოთა ადამიანს ძნელად დაავიწყებ „უფასო ბედნიერებას“. თუმცა, თანამედროვე ხელისუფლება იმისთვის არსებობს, თანამედროვე ცივილიზებული სამყაროს შესაფერი ქვეყანა ააშენოს და ბოლშევიკური ჭაობიდან ერთხელ და სამუდამოდ ამოათრიოს. პოსტ-სოციალისტურ პოლონეთში 1989 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ლეხ ვალენსას პარტია „სოლიდარობამ“ გაიმარჯვა. მაშინ, ვალენსამ უარი თქვა კომუნისტებთან ერთად მთავრობის ჩამოყალიბებაზე, 1990 წელს კი მთავრობა იძულებული გახდა ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები დაენიშნა. საპრეზიდენტო არჩევნებში ვალენსამ გაიმარჯვა და თანამოაზრე ლეშეკ ბალცეროვიჩის მეშვეობით პოლონეთში სოციალისტური ეკონომიკა კაპიტალისტურად გარდაქმნა. თუმცა, მკვეთრი ლიბერალიზმი სოციალიზმგამოვლილი პოლონელების საკმაოდ დიდი ნაწილისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა - ვალენსას პოსტი მტკივნეულ რეფორმებს შეეწირა. სამაგიეროდ, პოლონეთის ეკონომიკა სწორ გზას დაადგა.

„ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ, სოციალიზმით გაჟღენთილი ქართველებისთვის ასევე მიუღებელი აღმოჩნდა „დიდი პრივატიზაცია“, ბიზნესმენების მომრავლება, სახელმწიფოს მიერ სოციალური პროგრამების დაუფინანსებლობა... ხელისუფლებასაც არ ეყო გამბედაობა და ბიზნესის დაწყების გამარტივების თუ გადასახადების შემცირების პარალელურად სოციალისტური პრინციპები ვერ დაივიწყა: „უფასო სასადილო“, „უფასო განათლება“, „უფასო ჯანდაცვა“, წინასაარჩევნოდ დენის და გაზის 50 ლარიანი ვაუჩერები, სოფლად უფასოდ ხან 20 ლიტრი საწვავი და ხან უფასო 5 კუბური მეტრი შეშა 50 კილოგრამ ფქვილთან ერთად მიხეილ სააკაშვილს 1 060 042 ხმის შეგროვებაში და ხელმეორედ გაპრეზიდენტებაში დაეხმარა...

ამ აქციებით ხალხის მოხიბვლა ნამდვილად გამოდის, საბოლოო შედეგების მხრივ კი შედეგი ხშირად სავალალოა – „უფასო განათლება“ ხშირად გაუნათლებლობას ნიშნავს, რადგან სკოლაში მუქთად მიღებული „ცოდნა“ თითქმის არასდროს არის საკმარისი უმაღლესში სწავლის გასაგრძელებლად, „უფასო სასწრაფოს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაფინანსებამ ბაზარზე კონკურენცია მოსპო - კერძო სასწრაფო დახმარების მანქანები აღარსად ჩანდნენ და სანამ სამედიცინო დაზღვევა მეტ-ნაკლებად არ ამოქმედდა და კერძო სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მანქანები კანტი-კუნტად არ გამოჩნდნენ, 03-ს კონკურენტი არ გააჩნდა. არაკონკურენტულმა მდგომარეობამ კი 03-ის მიმართ პრეტენზიები გაახშირა; სოფლად 20 ლიტრი საწვავის თუ 50 კილოგრამი ფქვილის ჩამორიგება მომენტალურად აძვირებს ხოლმე საწვავსაც და ფქვილსაც... დენის და გაზის ვაუჩერების დარიგება ინფლაციას უწყობს ხელს... მაგრამ მოსახლეობის დიდ ნაწილს მაინც დღევანდელი კვერცხი ურჩევნია ხვალინდელ ქათამს და ამიტომაც, ოპოზიციის თუ ხელისუფლების ხელშეწყობით ჩვენს ქვეყანაში სოციალისტური ლოზუნგების მიღმა ბოლშევიზმის აჩრდილი კვლავაც არხეინად დასეირნობს...